Ik heb altijd gedacht dat voetbal een typische mannenaangelegenheid is, maar het lijkt erop dat vrouwen aan de viering in gelijke mate hebben meegedaan. Misschien is samenkomen en samenzijn een typische vrouwenaangelegenheid.
Drie uur na de wedstrijd kwamen ze weer langs, dit keer in de tegenovergestelde richting.
Ze toeterden niet meer. Het was een stille colonne, waarvan je alleen het geluid van de motoren hoorde. Ze keken bedrukt. De vrouwen, die achterop zaten, hielden de bestuurders stevig om het middel vast, het hoofd tegen de rug aangevleid. Het leek alsof men op weg was naar zo’n moderne begrafenis. Op de plaats van bestemming zou de as van de ontslapene per vuurpijl de lucht in worden geschoten. Lang heb ik op het balkon gestaan om de begrafenisstoet voorbij te zien trekken.

Twee dagen later waren ze er weer. Opnieuw ging het naar het Museumplein. Het leek alsof er een extra Koninginnedag was ingelast. Ze hoefden alleen maar de stroom van afval te volgen, die zij de vorige keer hadden achtergelaten. De provincie van Nederland nam opnieuw bezit van Amsterdam. Ooit ging de stedeling op zijn vrije dag naar platteland, om daar de schillen en de dozen achter te laten, tegenwoordig komt de plattelander naar de stad, om die in kort tijd veranderen in een grote vuilnisbelt.

Ook deze extra Koninginnedag ging over voetbal, maar van het stille verdriet en de doffe berusting die de menigte nog geen 48 uur geleden had omkneld, was geen sprake meer. Een metamorfose had plaatsgegrepen. De wedstrijd was misschien verloren, maar eigenlijk waren wij allemaal winnaars, en dat moest natuurlijk worden gevierd. Binnen een paar dagen zag ik de massa drie keer van emotie veranderen. Van afwachtende spanning naar doffe teleurstelling en toen – na korte pauze – naar een bijna uitgelaten vreugde.

Waar kwam die vreugde vandaan?

Aan de helikopters die al dagen lang boven ons huis circuleren, ben ik inmiddels meer gewend geraakt dan aan de voortdurende stemmingswisselingen van de mensen die aan onze voordeur voorbijlopen. Kennelijk is het mogelijk om een gebeurtenis waar je eerst de pest over in hebt, niet veel later uitbundig te vieren. Die grote vis van 29 miljoen, die de staatsloterij belooft gaat aan je neus voorbij, maar dat kleine spierinkje dat je vervolgens vacuüm verpakt door de brievenbus krijgt, doet een enorme vreugde ontbranden.

Vreemd. De gedachte komt op dat de gevoelens van al die mensen niet echt zijn, maar wat is “niet echt”?  Al die mensen weten ook wel dat hun verdriet heel anders is dan wanneer hun kind of hun beste vriend is gestorven. Hoeveel middelbare scholieren zouden hun vreugde over het behalen van hun eindexamen willen weggeven voor de vreugde die vrijkomt als Nederland werkelijk wereldkampioen was geworden? Ik heb trouwens altijd gedacht dat Nederlanders niet zulke feestvierders waren. Het leven der calvinisten is een tranendal en de mens wordt geacht zijn neiging tot alle kwaad te onderdrukken.

Maar sinds het carnaval ook de noordelijke provincies heeft bereikt, zijn wij kennelijk een volk van feestvierders geworden. Op de middag voor de finale zocht ik verkoeling aan de rand van het IJsselmeer. Ik zat op de dijk en genoot van de stilte, maar plotseling zwol uit het heiige water een oorverdovende lawaai aan, in de vorm van wat even later een discoboot zou blijken.

En aan mij voorbij voer – op klaarlichte dag – een kolos van stampende muziek, gekleurd flitslicht en hossende silhouetten. Dit was niet het tuinfeest met de nachtelijke roeibootjes, waar de dichter Nijhoff nog eens over heeft geschreven, maar een discoparty die op het water wordt gehouden, om op die manier de gemeentelijke vergunningen te omzeilen.

Ik pakte mijn fiets en trapte via de Schellingwouderbrug terug naar huis. In de buurt van het Museumplein was alles oranje wat de klok sloeg. Al die mensen konden tenminste meteen naar huis als de uitslag ongunstig uitviel, maar die mogelijkheid had je niet als je midden op het IJsselmeer zat.

de Volkskrant, 15 juli 2010. Zie ook voor reacties.

(Einde tekst.)

De tweede keer dat ik mij opgelicht voelde was in 2008. Tegen een betaling van vijftig euro nam ik een abonnement op het blad Opinio. Nog geen twee dagen later las ik in de krant dat uitgever Roel Pieper de financiering van het blad had stopgezet. Ik heb nooit één nummer mogen ontvangen en naar mijn vijftig euro kon fluiten. Tegenwoordig doet Roel Pieper allerlei superzaken woont hij in de Franse Rivièra. Pieper en Brink geven je een aardig inkijkje in de handel & wandel van sommige Nederlandse entrepreneurs.

Nina Brink probeert momenteel met alle juridische middelen de journalist Eric Smit te breken, die een verhelderende biografie over haar heeft geschreven. In haar jacht wordt zij gesteund door echtgenoot Pieter Storms, die het in zijn tijd als breekijzer zogenaamd voor de armen opnam, maar die tegenwoordig alles likt wat rijk is. Gijs van de Westelaken, die wel eens met hem golft, vertelde me dat Pieter een sterke neiging heeft om vals te spelen. Het verdwenen balletje wordt ineens op een zeer gunstige plaats teruggevonden. Pieter zelf zal hem daar toch niet hebben gedropt?

Nina en Peter hebben al een kort geding tegen Eric Smit verloren, maar zij geven niet op. Zij zijn nu bezig om met allerlei bodemprocedures en beslagleggingen Smit “kapot te procederen”, zo lees ik. Als je maar over veel geld beschikt, kun je een dergelijk oneigenlijk gebruik van het recht eindeloos laten voortduren. Het Persvrijheidsfonds, een stichting die in 2007 door de Nederlandse Vereniging van Journalisten en het Genootschap van Hoofdredacteuren speciaal is opgericht, heeft haar steun voor Eric Smit uitgesproken door vijfduizend euro voor de verdediging te fourneren. Dat zal zeker niet voldoende zijn, want al zal hij op den duur winnen, de hele procesgang kan Smit tonnen gaan kosten. De wetgever zou eens kritisch moeten kijken naar dit soort praktijken, maar daar heeft Eric Smit niet veel aan.

Misschien kun je Nina Brink en Pieter Storms niet eens zo veel verwijten. Dat is de omhooggevallen nouveau riche, ordinair, mensen die nu eenmaal niet beter weten. Maar dat er advocaten zijn die zich ervoor lenen beslag te laten leggen juist op de vrijdag voor de vakantie, wanneer het gezin Smit op reis wil gaan, dat gaat mij verstand te boven. Geen advocaat kan er trots op zijn wanneer zulke pesterijtjes op zijn conto staan.

Een van Nina Brinks advocaten is Paul Russell. Ik heb altijd gedacht dat hij – afkomstig uit een keurige katholieke familie – niet in zo zou zijn voor dit soort zaakjes, maar kennelijk is ook hij bereid voor een vet honorarium de modder op te zoeken. Ik raad hem aan voorzichtig te zijn, want er komt een moment dat de Nederlandse journalistiek vierkant achter Eric Smit gaat staan. Niet alles is te koop.

Het Parool, 17 juli 2010

Op een heel enkele uitzondering na – Judit Polgar – behoren vrouwen niet tot de beste honderd schakende mensen. Judit is de enige vrouw, de overige 99 zijn mannen. En dat is toch vreemd, want in de exacte wetenschappen hebben vrouwen wel degelijk hun entree gemaakt. Maar niet in het schaken, waar Judit Polgar zich al jaren niet meer bij de vrouwen laat zien.

Voor haar valt daar niets te halen; ze speelt uitsluitend nog mee met de mannen.

Dit gezegd zijnde, kun je het vrouwenschaak op twee manieren benaderen. De eerste benadering luidt: ophouden met die handel, schaf het vrouwenschaak af. Dat klinkt tamelijk cru, maar de achterliggende gedachte is dat vrouwen pas naar een hoger niveau zullen groeien wanneer zij worden gedwongen met de mannen mee te doen. Het is slechts vernederend wanneer vrouwen opgesloten blijven in hun eigen getto van het damesschaak.

De tweede benadering wil dat getto juist in stand houden. Vrouwen spelen hun eigen vrouwentoernooien en halen zo hun eigen vrouwengeldprijzen. Daardoor zal de toestroom van schakende vrouwen alleen maar toenemen. Het is een gewoon een kwestie van lange adem.

Deze week heeft de Georgische Nana Dzagnidze in Jarmuk de FIDE Grand Prix gewonnen met een score van 9 uit 11. Dat is een uitstekende prestatie, daar niet van, maar voortdurend las ik dat ze een toernooiprestatie leverde van meer dan 2900! Als je in zulke getallen denkt, kom je terecht bij supergenieën, bij wie zelfs Kasparov en Carlsen in de schaduw moeten staan. Door twee remises aan het eind kwam Dzagnidze tenslotte uit op een toernooiprestatie van 2747, precies 269 punten boven haar laatste rating van 2478. Al die cijfers moeten wij met een korreltje zout nemen. Vooral in het vrouwenschaak heeft zich een enorme inflatie voorgedaan.

Nana Dzagnidze, die met anderhalve punt voorsprong won, is 23 jaar oud. Zij was wereldkampioen bij de meisjes onder twaalf. In 2008 kreeg zij de grootmeestertitel – de vrouwengrootmeestertitel, want verschil moet er zijn. Dat zijn allemaal aardige resultaten, maar niemand had gedacht dat zij een Grand Prix toernooi kon winnen, waaraan ook twee voormalige wereldkampioenen – vrouwenwereldkampioenen – meededen, te weten: Maia Tsjiboerdanidze en Antoaneta Stefanova. Ze wist van beide kampioenen te winnen en de 6.500 dollar van de eerste prijs in de wacht te slepen.

Uiteraard werd het toernooi bezocht door FIDE-president Kirsan Iljoemzjinov, die momenteel op verkiezingscampagne is. Iljoemzjnov heeft er, in een smerige strijd, alles op gezet om zijn tegenstreven Anatoli Karpov te verslaan. Nadat hij aanvankelijk Karpov met allerlei rechtzaken had bedreigd, heeft de oud-wereldkampioen nu teruggeslagen. Als Iljoemzjinov zijn beschuldigingen niet hard maakt, zal Karpov op zijn beurt een proces beginnen – wegens smaad. De Wereldschaakbond is een Luilekkerland voor advocaten geworden.

’t Is een gezellige boel bij de FIDE.

Tsjiboerdanidze-Dzagnidze

1. d2-d4 Pg8-f6 2. c2-c4 e7-e6 3. Pg1-f3 d7-d5 4. Pb1-c3 c7-c6 5. e2-e3 Pb8-d7 6. Lf1-d3 d5xc4 7. Ld3xc4 Lf8-d6 8. 0-0 0-0 9. b2-b3 e6-e5 10. h2-h3 Dd8-e7 11. Dd1-c2 b7-b5 12. Lc4-d3 Lc8-b7 13. Pf3-g5 h7-h6 14. Pg5-e4 Ld6-c7 15. Pe4-g3 Tf8-c8 16. Pg3-f5 De7-f8 17. f2-f4 e5xd4 18. Pf5xd4 a7-a6 19. a2-a4 c6-c5 20. Pd4-f5 c5-c4 21. b3xc4 b5xc4 22. Ld3-e2 Lc7-b6 23. Ta1-b1 Ta8-b8 24. Kg1-h2 Lb6-a5 25. Le2-f3?

Nodig was: 25. Tfd1 Lb4 26. e4 Lc3 27. Dc3 Le4 28. Tb8x Tb8x 29. Pe3, met ongeveer gelijk spel. Na de tekstzet komt wit in de problemen.

25. … Lb7xf3 26. Tb1xb8 Tc8xb8 27. g2xf3

Niet mooi, maar 27. Tf3x is nog gevaarlijker.

27. … g7-g6 28. Tf1-g1 Kg8-h7 29. Pf5-h4 La5xc3 30. Dc2xc3 Df8-b4!

De witte stukken staan verspreid. Zwart is in het voordeel.

31. Dc3-d4 Db4xa4 32. e3-e4

Wanhoop.

32. … Da4-c2+ 33. Ph4-g2 Tb8-b3 34. Lc1-e3 Tb3-d3 35. Dd4-a7 Dc2-e2 36. e4-e5 Pf6-h5 37. Da7-b7 Ph5-g7 38. Tg1-e1 De2-a2 39. Db7-e4 Pd7-f8 40. De4-b7 c4-c3 41. Le3-c1 Pf8-e6! 42. Db7xf7 Td3xf3 43. Te1-e3 Tf3xe3 44. Lc1xe3 c3-c2 45. Df7-d7 Da2-c4

en opgegeven. Na 46. Dd2 Pf5 is er weinig lol meer aan voor wit.

Mkrtchian-Dzagnidze

1.  d2-d4 Pg8-f6 2. c2-c4 e7-e6 3. Pb1-c3 Lf8-b4 4. Dd1-c2 0-0 5. a2-a3 Lb4xc3+ 6. Dc2xc3 d7-d5 7. Lc1-g5 d5xc4 8. Dc2xc4 b7-b6 9. Ta1-d1 Lc8-a6 10. Dc4-c2 Pb8-d7 11. e2-e4 Dd8-c8 12. Lf1xa6 Dc8xa6 13. Pg1-e2 c7-c5 14. 0-0 Ta8-c8 15. Pe2-c3 Tf8-e8 16. Td1-d2 b6-b5 17. d4xc5 Tc8xc5 18. Lg5xf6 Pd7xf6 19. Tf1-d1 Da6-b7 20. Td1-d4 Db7-c7 21. Dc2-e2 Dc7-e5 22. Td4-d8 Kg8-f8 23. Td8xe8+ Pf6xe8 24. Td1-d8 De5-c7 25. De2-d3 Kf8-e7 26. Td8-d4 g7-g5 27. Dd3-e3 a7-a6 28. g2-g3 h7-h6 29. Td4-d3 Pe8-d6 30. b2-b3 g5-g4! 31. De3-d4 h7-h5 32. Td3-e3 a6-a5 33. b3-b4 a5xb4 34. a3xb4 Tc5-c4 35. Dd4-g7?

In tijdnood doe je zo’n zet graag, maar 35. Dd2 of 35. De5 was wel zo veilig, want dan komt na 35. … Tb4x 36. Pd5+ in de stelling.

35. … Tc4xb4!

Nu is deze zet gewoon mogelijk.

36. e4-e5 Pd6-f5 37. Dg7-f6+ Ke7-e8 38. Te3-d3 Tb4-d4 39. Df6-h8+ Ke8-d7 40. Td3xd4+ Pf5xd4 41. Pc3-e4 Dc7-c1+ 42. Kg1-g2 Pd4-f3! 43. Pe4-f6+ Kd7-c7

en wit gaf op. Het mat is niet meer te vermijden.

Stefanova-Dzagnidze

1. d2-d4 Pg8-f6 2. c2-c4 e7-e6 3. Pg1-f3 d7-d5 4. Pb1-c3 c7-c6 5. e2-e3 Pb8-d7 6. Lf1-d3 d5xc4 7. Ld3xc4 b7-b5 8.  Lc4-d3 Lf8-d6 9. Pf3-g5 Lc8-b7 10. Dd1-f3 a7-a6 11. a2-a4 h7-h6 12. Df3-h3 b5-b4 13. Pc3-e4 Ld6-e7 14. Ld3-c4 O-O 15. Pe4xf6+ Le7xf6 16. Pg5xe6?! f7xe6 17. Lc4xe6+ Tf8-f7 18. O-O Dd8-e7 19. a4-a5 c6-c5 20. Lc1-d2 Ta8-e8 21. Le6-b3

Wit kan ook op f7 nemen, maar dan wacht hem een lange strijd om nog remise te maken.
21. … Kg8-h8 22. d4xc5 Tf7-f8 23. Lc3xb4 Pd7-e5! 24. Lb4-a3 Lb7-c8 25. Dh3-g3 Le7-h4!

Wit heeft allerlei dreigingen, maar met deze uitval kan zwart de dames ruilen.

26. c5-c6 Lh4xg3 27. Lb4xe7 Lg3xf2+ 28. Tf1xf2 Tf8xf2 29. Kg1xf2 Te8xe7 30. Lb3-d5 Te7-c7

Zo, nu is ze een stuk kwijt. Wit had kunnen opgeven.

31. Kf2-g3 Pe5xc6 32. Ta1-c1 Lc8-b7 33. b2-b4 Tc7-c8 34. e3-e4 Pc6xb4 35. Tc1-b1 Lb7xd5 36. Tb1xb4 Ld5xc4 37. Tb4-b7 Tc8-c5 38. Kg3-f4 Tc5xa5 39. e4-e5 Ta5-a2 40. Tb7-c7 Lc4-b5

en wit gaf op.

Het Parool, 10 juli 2010

Het betaalde goed, dit intern verspreide blaadje voor verzekeraars, maar weinigen zullen onze stukjes gelezen hebben.

Aflevering 11.

Waarde collega!

Deze keer wil ik graag met jou het probleem bespreken van de waarheid. Ik geef toe: dat is een groot en universeel probleem, maar het kan even niet anders.

Het komt door mijn zoon.

Zoals je weet is hij nu vier jaar, een mooie leeftijd waarop hij de wereld gaat ontdekken en zijn mogelijkheden binnen die wereld uitprobeert. Als ouders genieten wij daar erg van en wij houden ons voor dat wij goed moeten opletten, want voor je het weet is zo´n kind in de puberteit en zit hij met een enorme joint op het schoolplein. Of is hij een politieagent die in zijn vrije tijd handelt in extasy-pillen.

Er is altijd wel iets om bang voor te zijn.

Maar nu stommelde mijn zoon onlangs mijn studeerkamer binnen met de vraag of hij een stroopwafel mocht. Die bewaar ik namelijk in een la van mijn bureau. Omdat ik juist met zijn moeder had afgesproken het snoepgebruik van onze kinderen rigoureus terug te dringen, vroeg ik hem: “En mag dat van mamma?”.

Hij knikte enthousiast, maar ik wist dat hij jokte. Voor het eerst in zijn leven. Noem het ontluikende doortraptheid, noem het intelligentie, maar ik keek er wel van op.

Wat vind je? Had ik hem onder handen moeten nemen en hem bestraffend moeten toespreken? Volgens de filosoof Emmanuel Kant behoort een mens altijd de waarheid spreken, maar is dat wel zo? Stel je hebt onderduikers in huis en de Gestapo komt aan de deur vragen of er misschien joden zijn, wat zeg je dan?

Toch niet: ja, ga maar kijken in het achterhuis.

Laatst las ik een bericht over een vrouw die geprobeerd had een verzekeringsmaatschappij te tillen. Na een inbraak had zij voor meer dan elfduizend gulden aan schade gedeclameerd, waaronder de diefstal van een horloge ter waarde van 659 gulden. Bij controle bleek dat zij op het aanschafbonnetje stiekem een zes voor het bedrag had gezet en dat het horloge maar 59 gulden had gekost. Na jarenlang procederen – het ging nog om guldens – bepaalde de Hoge Raad dat de verzekeringsmaatschappij nu helemaal niets meer aan de vrouw hoeft te betalen.

Eerlijk duurt het langst, of zijn er uitzonderingen? Help me, in welke geest moet ik mijn zoon opvoeden?

Je vertwijfelde vriend, Max.

Antwoord:

Beste vriend,

Het is een zwaar thema dat je aansnijdt, en je woorden klinken navenant. Ik vind dat je van de waarheid nooit een probleem moet maken – daarvoor zijn er teveel waarheden. Ik zal je uitleggen wat ik bedoel.

Zoals jij het beschrijft, jokte je zoontje. Maar stel je nou eens voor dat hij dezelfde scene zou beschrijven – ik denk niet dat hij zichzelf dan als een leugenaar zou neerzetten, eerder als een slimmerik die weet waar zijn vader de stroopwafels bewaart. Overigens ben jij de enige die ik ken die zijn stroopwafels in zijn bureaulade bewaart, maar dat terzijde. Wil je ze allemaal voor jezelf houden, is dat het? Zo lees ik die verstopplaats, en ik denk dat je zoontje het ook zo begrijpt: het feit alleen al dat jij die wafels verstopt, is voor hem een reden erachteraan te jagen – in dat opzicht is hij nu al een echte man.

Een ander punt is dit: je vraagt hem of het van mama mag. Dat vind ik geen sterke vraag voor een man die geacht wordt zijn zoon op te voeden. Jij en je vrouw hebben afgesproken dat de kleine man geen stroopwafels meer mag, waarom vraag je dan aan het mannetje of het van mama mag? Ik dacht dat het van jullie niet mocht, dus je had net zo goed de vraag niet kunnen stellen en zelf nee kunnen zeggen. Het bevestigende antwoord dat je zoon je gaf, moet je dan ook niet als een leugen opvatten, maar als een test: hij wilde weten hoe krachtdadig zijn vader zou zijn. Hij hield je een spiegeltje voor Max, en wat zag je in dat spiegeltje? Precies, een man die het aan zijn vrouw overlaat.
Dan Kant.

Van Kant heb ik toevallig een paar boeken gelezen en ik kan je zeggen: die man kon werkelijk niet schrijven. Ik ben het dan ook absoluut niet hem eens; alsof hijzelf altijd de waarheid sprak! Nou ja, misschien deed hij dat wel, maar op papier in ieder geval niet, of de waarheid moet uit inzichten bestaan waar geen touw aan vast valt te knopen. Het is beter goed te liegen dan slecht de waarheid te spreken, leidt ik daar nu maar even gemakshalve uit af. Het gaat in het leven om verhalen, de ene keer is het ene verhaal waar, de andere keer het andere.

Ik prijs daarom de Heer dat ik niet bij een verzekeringsmaatschappij werk, ik bedoel, je zal je dag in dag uit over gestolen fototoestellen en verdwenen horloges moeten buigen.

Veel sterkte, je oude makker, Martin.

Voor mij persoonlijk zijn Blokker en Stapperhoef nauw met elkaar verbonden.

Toen ik bijna veertig jaar geleden ging studeren aan de School voor de Journalistiek in Utrecht, werd Stappershoef één van mijn docenten. Een grote naam in televisieland, die de shows had geregisseerd van Tom Manders en Rudi Carrell. Als televisiedirecteur bij de VARA was hij bovendien een van de bedenkers geweest van het roemruchtige programma Zo is het toevallig ook nog ’s een keer.., waaraan overigens ook Jan Blokker zou meewerken. Toen de VARA na heftige reacties op Zo is het niet standvastig bleek, stapte Stappershoef op. Nadien werd hij een soort medialeraar – een goeroe, zou je bijna zeggen – die Sonja Barend, Ellen Blazer, Bob Rooyens en Jop Pannekoek tot zijn leerlingen kon rekenen.

Stappershoef, een verlaat kind van de jaren zestig, was een vreselijk enthousiaste man, van wie ik veel heb geleerd. Het behoorde tot de opleiding dat ik ergens stage zou lopen, en gezien mijn anarchistische inslag, besliste Stappershoef dat de VPRO mijn stageplaats zou zijn. En wie trof ik daar?

Jan Blokker.

Ook hij was al een grote naam. Hij behoorde tot de makers van Het Gat van Nederland, en dat waren in mijn ogen giganten die de nog verzuilde Nederlandse samenleving zouden openbreken.

Blokker werd mijn mentor, maar al snel werd duidelijk dat Jan niet op de hem toegewezen stagiaire zat te wachten. Daar had hij helemaal geen tijd voor. Hij werkte dag en nacht en als hij niet werkte hing hij rond in de Jonge Haan, een etablissement van mensen “uit het vak”, waar hij erg op afgaf, maar waar hij desondanks steeds naar terugkeerde. Om een lang verhaal kort te maken: van Blokker heb ik praktisch niets geleerd. In de omgang was hij wel aimabel, maar niet altijd moedig en recht door zee, wat hem later als adjunct-hoofdredacteur bij de Volkskrant ook moet zijn opgebroken.

In diepste wezen was hij een lonely wolf, maar die karaktertrek maakte hem wel tot de ideale columnist. Zo kon hij iedereen uitlachen. Decennia lang bepaalde zijn chagrijn het gezicht van de Volkskrant en was het een verademing wanneer hij de spot dreef met de halfzachte lulkoek, die in zijn eigen krant breed werd uitgemeten.

Ik heb altijd het vermoeden gehad dat de dood van Theo van Gogh, met wie hij goed kon opschieten, hem meer heeft aangegrepen dan hij wilde toegeven. Zoals alle oude mannen had hij de neiging vol te houden dat er eigenlijk niets nieuws scheen onder de Hollandse zon, maar eigenlijk was dat een maskering van het feit dat hij het hele multiculturele debat had gemist. Kort voor de moord had hij Theo van Gogh en Ayaan Hirsi Ali nog beschreven als twee stoute kinderen op het schoolplein.

De overstap naar NRC. Next heeft Blokker geen goed gedaan. Ineens werd hij nauwelijks meer gelezen door de doelgroep, die hij zoveel leesplezier had bezorgd. Een enkele keer was hij scherp, maar meestal ging het tegen de “usual suspects”, zoals Joost Zwagerman, Paul Scheffer,  Leon de Winter, Paul Cliteur en nog wat namen die tot zijn vaste rijtje hoorden.

In zijn laatste columns was hij helemaal de boze buurman geworden. Het was op 21 mei j.l. dat hij zijn rijtje nog eens opsomde, alsof hij nog één laatste maal wilde laten weten hoe zeer hij op ze neerkeek. “Heb ik ze nu even allemaal gehad of op z’n minst genoemd? De volgende keer zullen we trouwens de Surinaamse schreeuwlelijk Prem Radhakishun behandelen”, schreef hij.

Aan dat laatste is Blokker helaas niet meer toegekomen.

Het Parool, 10 juli 2010

Ze zijn van keurige afkomst. De man doet iets in ontwikkelingshulp en internationale betrekkingen, waardoor ook een aureool van idealisme op ze afstraalt. Soms ben ik jaloers op ze, omdat ze naast alles een vanzelfsprekende huiselijkheid verspreiden die ikzelf volkomen mis.

Toen ik in de pauze van de wedstrijd binnenkwam, trof ik ze zoals ik ze nog nooit had gezien: helemaal uitgedost in het oranje. De hele familie – grootouders, broers en zusters – het was een en al oranje dat de klok sloeg.
Grootvader had zelfs een oranje colbertje aan, dat je volgens mij alleen bij een echte kleermaker kunt laten maken. Verder was er een keur aan oranje broeken en shirts, terwijl oranje pruiken en hoedjes kleine sprongetjes maakten als zich tijdens de wedstrijd een spannende situatie voordeed.

Het tafereel deed mij beseffen dat ik mijn mening over de kleur oranje moet bijstellen. Het is niet omdat ik een republikein ben dat de kleur oranje mij nooit erg sympathiek is geweest. Oranje is een beetje een hard, nare kleur. Door dat laagje oranje glazuur is het koffiebroodje dat dezer dagen bij de bakkers ligt, voor mij niet echt een lekkernij. Al dat oranje gekleurde voedsel in de schappen bezie ik trouwens met groot wantrouwen: van oranje vla, tot oranje chips en oranje Mora-kroketten. Uit een vroegere ervaringen weet ik dat sinaasappelen en mandarijnen van origine oranje zijn, want anders zou ik er geen hap meer van door mijn keel krijgen.

Mijn afkeer van de kleur oranje heb ik lang gekoesterd. Mogelijk komt dat omdat ik mijn jeugd graag zat de te neuzen in het werk van Ludwig Wittgenstein. Zo maakt deze filosoof in zijn Opmerkingen over Kleur weliswaar maar één opmerking over de kleur oranje, maar die is niet bepaald positief te noemen. “Als iemand”, aldus Wittgenstein, “zich een blauwachtig oranje, roodachtig groen, of een geelachtig violet wil voorstellen, wordt het hem te moede als bij een zuidwestelijke noordenwind”.

Diepzinnig, niet waar? En raadselachtig.

Meer uitgesproken is Goethe, die in zijn Zur Farbenlehre beweert dat het vooral ruwe en onbeschaafde mensen zijn, die zich aangesproken voelen door de kleur oranje. Als je dan leest dat Amsterdam tegenwoordig door internationale bedrijven wordt gemeden omdat men de Nederlander in het algemeen, en de Amsterdammer in het bijzonder, verschrikkelijk onbeschoft vindt dan moet je vaststellen dat de observatie van Goethe nog altijd geldig is.

In Eva Kellers standaardwerk Kleur, symboliek, psychologie en toepassing valt te lezen dat men in veel culturen de kleur oranje associeert met het tegendeel van eruditie en beschaving. Op de schaal van opdringerigheid en schreeuwerigheid scoort oranje het hoogst. Maar liefst 22 procent van de ondervraagden dacht bij oranje aan een hoge borst en opschepperij. Vanuit dat perspectief heb ik gisteren met een dubbel gevoel naar de wedstrijd gekeken, want voor het eerst droegen onze mannen zowel knaloranje broeken als knaloranje shirts. De boodschap aan de tegenstander was daarmee wel ondubbelzinnig: wij zijn de besten en jullie kunnen er geen bal van.

Herinnert u zich nog de Baghwan, waar half Nederland onder leiding van Ramses Shaffy achteraan liep? De goeroe achtte zich onsterfelijk, tot hij in 1990 overleed. Weet u nog in welke kleur deze halve gare gekleed ging?

In het oranje.

Oranje is de waarschuwingskleur van de eenzame wegwerker. Karakterloos en gevaarlijk is het oranje stoplicht, waarbij je nog wel mag doorrijden maar niet hoeft te stoppen. Lang werd in de reclamewereld het gebruik van oranje als commerciële zelfmoord beschouwd. Maar dat alles is veranderd, niet door het Huis van Oranje, maar door het Nederlands voetbalelftal.

Niet graag gebruik ik het woord verbijstering, maar het komt er dichtbij toen ik zag hoe de Rabobank voor het eerst oranje ging gebruiken in zijn logo. Snel volgde de ING, die totaal oranje pinpasjes uitgeeft. In nette landen etaleren de banken zichzelf zich met platina, gouden en zilveren creditcards, chique kleuren waar het oranje niet bij in de buurt komt.

Onlangs haalde ik in Duitsland vol schaamte mijn oranjepas te voorschijn. Maar in de winkel begon men te glunderen. “Ah, Holländer!”, werd er enthousiast geroepen, alsof het om een enorm compliment ging.

Als het Nederlands elftal zondag wint, zal de kleur oranje in alle windstreken geliefd zijn. Dan zal mijn wereldbeeld instorten.

de Volkskrant,  2010, zie ook voor reacties.

Zegt die datum u nog iets? Ja, 1 juni 2010 was de datum dat Mark Rutte dacht een nieuw kabinet geformeerd te hebben. Hij had er in zijn fantasie maar liefst 17 dagen voor uitgetrokken. Als de partijen echt zouden willen, dan moest het lukken. Maar Ed van Thijn, die in 1977 zelf als onderhandelaar met het bijltje had gehakt, zei: “Een natte droom”. Als vrijgezel moet Mark Rutte weten wat daarmee wordt bedoeld.

Van Thijn deed er destijds 208 dagen over bij het formeren van Van Agt I. In dagen is dat nog steeds het record, maar niet in uren.
Tegen de 1362 uren van Van Agt I staan 1749 uren van Lubbers III in 1994. Maar Lubbers gebruikte minder dagen: 111.

Een tweede ding is ook zeker: op de dag dat u dit stukje leest, is er geen kabinet-Rutte I. Er is zelfs nog geen begin van een Mark Rutte I. Eigenlijk is er nog helemaal niets. Wij weten slechts dat er vijf partijen zijn “die elkaar niet uitsluiten” en dat de PVV voorlopig niet mee mag doen.

Ook is er een soort tussenformateur in de persoon van Tjeenk Willink. Een aardige man, die Tjeenk. Ik heb een keer een prijs gehad van een jury, waarin hij de voorzitter was. Als iemand partijen aan elkaar kan naaien, dan is hij het wel. Tjeenk wordt niet voor niets “de onderkoning van Nederland” genoemd.

Toch is er één groot probleem te overwinnen. Er mogen vijf partijen zijn die elkaar niet uitsluiten, tot dusver sluiten die vijf partijen wel allerlei coalities uit. De VVD wil geen Paarsplus met PvdA, D’66 en GroenLinks, omdat de Rutte niet in een linkse coalitie wil. De PvdA wil geen middencoalitie met de VVD en het CDA, omdat Cohen niet in een rechtse coalitie wil. D’66 en GroenLinks vinden zo’n beetje alles goed, als zij maar in een kabinet komen. Alle vijf in de snelkookpan, de zogenaamde poldercoalitie, dat lijkt dus het meest voor de hand te liggen.

Probleem opgelost?

Nee, want dan begint het pas.

Vijf partijen in één coalitie, dat is gewoon te veel. Dat wordt nooit een stabiele regering, want er zal in dat kippenhok altijd één partij zijn die moet slikken en dan vervolgens gaat trachten haar leed te verhalen. Zo’n kabinet gaat de vier jaar niet uitzitten, dat is niet moeilijk te voorspellen.

Eigenlijk zouden de twee partijen die het meest willen hervormen zelf het voortouw moeten nemen door zichzelf te hervormen. Laat D’66 en GroenLinks samengaan, en er is al één mond minder om te voeden – en om ruzie mee te maken. Dan is er al veel gewonnen. Zo’n fusie duurt even, maar dan hebben wij tenminste niet lang daarna een kabinet. Dat het land in die tussentijd niet wordt geregeerd, merkt niemand.

Binnenlands Bestuur, 2 juli 2010

Tegenwoordig kent elke sport wel een of andere vorm van arbitrage, maar dat is niet altijd zo geweest. Wij kunnen hier al direct het onderscheid maken tussen de oersporten waarbij de scheidsrechter eigenlijk overbodig is en de moderne sporten waarbij de scheidsrechter onmisbaar is.

Gerommel tussen de deelnemers was er al in het oude Griekenland, maar toch kenmerken de oersporten zich door een minimum aan discussie over de vraag wie er heeft gewonnen. Wie als eerste de finish passeert, is de winnaar.

Wie de speer het verst heeft gegooid, is de kampioen. Wie de zwaarste steen heeft getild, verdient de lauwerkrans.
Ook het schaken is zo’n oersport. Je legt een bord op tafel, zet de stukken op en gaat ieder aan een kant zitten. Daarna kun je uren spelen zonder dat er een scheidsrechter aan te pas komt. Volgens de schaker J. H. Donner was de arbiter vooral het hulpje voor de spelers. Wanneer de grootmeester riep “Hé, jij daar! Broodje kaas!”, dan haastte de arbiter zich – zo snel als zijn beentjes hem dragen konden – naar de keuken om het verordonneerde op een bord te leggen. De schaakarbiter moest het verder niet in zijn hoofd halen om zich met de partij bemoeien, want eventuele problemen losten de spelers zelf wel op.

Typische oersporten waren ook het worstelen en het boksen. Wie bij worstelen wordt gewurgd, heeft verloren. Nog klassieker is het boksen. Boksen is de moeder aller sporten. Arm uitdraaien, bijten, krabben en ogen uitdrukken waren soms verboden, maar verder was bijna alles toegestaan. In oude tijden werd doorgegaan totdat een van de boksers erbij neerviel. Een arbiter – voor zover aanwezig – kreeg dan de gelegenheid zijn enige taak uit te oefenen: het constateren van de dood.

Aan het boksen is de Werdegang van de klassieke sporten af te lezen. De toenemende humanisering van het wereldbeeld heeft het boksen helaas geen goed gedaan. Was het aanvankelijk nog een heroïsch gevecht van man tegen man, in slappere tijden begon men meelij te krijgen met de verliezer. Er kwamen handschoenen en hoofdbeschermers en de strijdperk werd afgebakend met terugverende touwen. Ook de tijdsduur werd beperkt. Nog in de twintigste eeuw zijn er beroemde gevechten gehouden die uren hebben geduurd, maar tenslotte is ook het aantal ronden gelimiteerd. Ineens kon je winnen “op punten”, niet omdat je tegenstander had opgegeven, maar omdat de scheidsrechter zoiets hadden bepaald.

Dat was het einde van het klassieke boksen. De arbiters buiten de ring werden machtige figuren, met alle gevolgen van dien. “Vreemde uitslagen” waren aan de orde van de dag en wie voor eigen publiek bokste, kon nauwelijks meer verliezen. Het ene schandaal volgde het andere op en omkoping was een normale zaak geworden  Als een man die carrières kon maken en breken, stond de arbiter middenin deze poel des verderfs.

In dat licht bezien is het niet moeilijk te begrijpen waarom de boksarbiter zich impeccable is gaan kleden. Een zwart jasje, wit overhemd met daarop een vlinderdasje. Hoe volkser en ordinairder de sport, hoe chiquer de scheidsrechter gekleed gaat – dat is de algemene de regel. Nog niet zo heel lang geleden was het bij hockey gewoon dat de arbiter het veld kwam opgerend in dezelfde kloffie waarmee hij zojuist de rozen in zijn tuin had staan snoeien.

Deze ontwikkeling zie je ook in het voetbal. Toen voetballen nog een herensport was, maakte niemand zich druk over de kleding van de scheidsrechter, maar tijdens het WK in Zuid-Afrika gaan de arbiters gekleed in prachtige, door modekoningen vormgegeven tenues. Rood of zwart, met een elegant geel streepje. Naarmate de Chinese maffia zich nog meer met de uitslagen gaat bemoeien, zullen de shirts en broeken van de voetbalscheidsrechters nog eleganter worden.

Talloos zijn de verkeerde beslissingen van het arbitrale trio tijdens het wereldkampioenschap, en daarmee neemt de roep om het gebruik van elektronische hulpmiddelen in volle hevigheid toe. Begrijpelijkerwijs wil de voetbalbond daar niet aan. Die wil het voetbal behouden als een klassieke sport. Zij wil van voetbal geen moderne sport maken met juryleden buiten het veld, die het voor het zeggen gaan krijgen – zoals bij het turnen, het kunstschaatsen of het schoonspringen.

Mijn sympathie ligt bij Sepp Blatter, maar die strijd gaat hij verliezen.

de Volkskrant, 30 juli 2010. Zie ook voor reacties.

Daar gingen ze bij de TROS helemaal van over de rooie. “Ik vind het niet grappig”, zei TROS-directeur Peter Kuipers, “ Sieneke wordt vergeleken met een moordenaar en anderhalf miljoen PVV-stemmers met Joran van der Sloot. Dan is de grens overschreden en dan is het klaar”. Op zijn eigen website sloeg Cornald Maas nog keihard terug met: “TROS op Nederland”.  Ik vrees dat Maas nu ook niet meer bij de beweging van Rita Verdonk hoeft aan te kloppen.

Humor is een groot goed. Het is een exportproduct van Nederland. Toevallig ben ik in Duitsland als ik dit stukje schrijf, en daar hebben ze het nog over der Rudi Carell. En elke avond doen ze op de televisie der Louis van Gaal na. Dankzij der Louis hebben de Duitsers hun humor terug. Die hebben zij na 1945 niet meer durven uiten, maar nu durven ook onze Oosterburen weer voorzichtig grappen te maken.

Wat ze ook weer durven, is met vlaggetjes op hun auto’s rond te rijden om het Duitse voetbalteam aan te moedigen. Uitbundige uitingen van nationalisme zijn jarenlang in Duitsland not done geweest, maar nu mag het weer. De Duitsers waren ook reuze blij, toen die Lena Meyer-Landrut in Oslo het Eurovisie Songfestival won. Bondskanselier Angela Merkel noemde Lena “een heerlijke weerspiegeling van het jonge Duitsland”. Stel je eens voor dat onze eigen Jan Peter Balkende had kunnen twitteren dat Sieneke op heerlijke wijze de VOC-geest van Nederland had weerspiegeld door in Oslo te winnen. Aan de TROS had het niet gelegen, want de publieke omroep vertelt JOUW verhaal.

Wat hebben de NSDAP, de PVV en de TROS gemeen?

De NSDAP wilde de Joden verbieden, de PVV wil de Koran verbieden en de TROS wil Cornald Maas verbieden. Behalve de overeenkomsten tussen NSDAP, de PVV en de TROS zijn er tussen die natuurlijk ook verschillen tussen die drie, laten wij wel wezen. Hitler, de baas van de NSDAP, had een snorretje, terwijl de bazen van de PVV en de TROS – respectievelijk Geert Wilders en Peter Kuipers – dat natuurlijk niet hebben. Bovendien begint Hitlers naam met een “H”, terwijl Wilders naam met een “W” begint en die van Kuipers met een “K”.

Hoe moet het verder met het Eurovisie Songfestival nu Cornald Maas van de job is afgehaald? Gaat Nederland dat overleven?  In eerste instantie ben je geneigd te denken: die Peter Kuipers heeft vast iemand, die al in de coulissen staat te trappelen. Ze wilden bij de TROS allang van die Maas af en dan komt elke tweet goed van pas. Behalve de gezellige homopraatjes die Cornald tijdens het songfestival ten beste geeft, schijnt hij bij een concurrerende zender wel eens een kunstprogramma te presenteren en dat kunnen ze bij de TROS natuurlijk niet hebben. De hoge en de lage cultuur verenigen, dat is bij de TROS uitsluitend voorbehouden aan Ivo Niehe.

Cornald Maas, op staande voet ontslagen! Terwijl die jongen natuurlijk gewoon een zzp’er is en helemaal niet ontslagen kan worden.

Toch twijfel ik er over of wij medelijden met hem moeten hebben. Welke serieuze kunstjournalist – iemand die dus heen en weer pendelt tussen Rembrandt, Mulisch en Gerardjan Rijnders – wil nou jaar in jaar uit het songfestival presenteren? En dat nog wel voor de TROS, waar die Peter Kuipers zonder dat Hitler-snorretje de manschappen aanvoert. Begrijpt u het, begrijp ik het?

Camp, my ass.

Alle het goede komt in drieën. De TROS, Peter Kuipers en het Songfestival, laten wij ze snel exporteren.

Het Parool, 3 juli 2010

Het betaalde goed, dit intern verspreide blaadje voor verzekeraars, maar weinigen zullen onze stukjes gelezen hebben.

Aflevering 11.

Waarde collega!

Deze keer wil ik graag met jou het probleem bespreken van de waarheid. Ik geef toe: dat is een groot en universeel probleem, maar het kan even niet anders.

Het komt door mijn zoon.

Zoals je weet is hij nu vier jaar, een mooie leeftijd waarop hij de wereld gaat ontdekken en zijn mogelijkheden binnen die wereld uitprobeert. Als ouders genieten wij daar erg van en wij houden ons voor dat wij goed moeten opletten, want voor je het weet is zo´n kind in de puberteit en zit hij met een enorme joint op het schoolplein. Of is hij een politieagent die in zijn vrije tijd handelt in extasy-pillen.

Er is altijd wel iets om bang voor te zijn.

Maar nu stommelde mijn zoon onlangs mijn studeerkamer binnen met de vraag of hij een stroopwafel mocht. Die bewaar ik namelijk in een la van mijn bureau. Omdat ik juist met zijn moeder had afgesproken het snoepgebruik van onze kinderen rigoureus terug te dringen, vroeg ik hem: “En mag dat van mamma?”.

Hij knikte enthousiast, maar ik wist dat hij jokte. Voor het eerst in zijn leven. Noem het ontluikende doortraptheid, noem het intelligentie, maar ik keek er wel van op.

Wat vind je? Had ik hem onder handen moeten nemen en hem bestraffend moeten toespreken? Volgens de filosoof Emmanuel Kant behoort een mens altijd de waarheid spreken, maar is dat wel zo? Stel je hebt onderduikers in huis en de Gestapo komt aan de deur vragen of er misschien joden zijn, wat zeg je dan?

Toch niet: ja, ga maar kijken in het achterhuis.

Laatst las ik een bericht over een vrouw die geprobeerd had een verzekeringsmaatschappij te tillen. Na een inbraak had zij voor meer dan elfduizend gulden aan schade gedeclameerd, waaronder de diefstal van een horloge ter waarde van 659 gulden. Bij controle bleek dat zij op het aanschafbonnetje stiekem een zes voor het bedrag had gezet en dat het horloge maar 59 gulden had gekost. Na jarenlang procederen – het ging nog om guldens – bepaalde de Hoge Raad dat de verzekeringsmaatschappij nu helemaal niets meer aan de vrouw hoeft te betalen.

Eerlijk duurt het langst, of zijn er uitzonderingen? Help me, in welke geest moet ik mijn zoon opvoeden?

Je vertwijfelde vriend Max

Antwoord:

Beste vriend,

Het is een zwaar thema dat je aansnijdt, en je woorden klinken navenant. Ik vind dat je van de waarheid nooit een probleem moet maken – daarvoor zijn er teveel waarheden. Ik zal je uitleggen wat ik bedoel.

Zoals jij het beschrijft, jokte je zoontje.

Maar stel je nou eens voor dat hij dezelfde scene zou beschrijven – ik denk niet dat hij zichzelf dan als een leugenaar zou neerzetten, eerder als een slimmerik die weet waar zijn vader de stroopwafels bewaart. Overigens ben jij de enige die ik ken die zijn stroopwafels in zijn bureaulade bewaart, maar dat terzijde. Wil je ze allemaal voor jezelf houden, is dat het? Zo lees ik die verstopplaats, en ik denk dat je zoontje het ook zo begrijpt: het feit alleen al dat jij die wafels verstopt, is voor hem een reden erachteraan te jagen – in dat opzicht is hij nu al een echte man.

Een ander punt is dit: je vraagt hem of het van mama mag. Dat vind ik geen sterke vraag voor een man die geacht wordt zijn zoon op te voeden. Jij en je vrouw hebben afgesproken dat de kleine man geen stroopwafels meer mag, waarom vraag je dan aan het mannetje of het van mama mag? Ik dacht dat het van jullie niet mocht, dus je had net zo goed de vraag niet kunnen stellen en zelf nee kunnen zeggen. Het bevestigende antwoord dat je zoon je gaf, moet je dan ook niet als een leugen opvatten, maar als een test: hij wilde weten hoe krachtdadig zijn vader zou zijn. Hij hield je een spiegeltje voor Max, en wat zag je in dat spiegeltje? Precies, een man die het aan zijn vrouw overlaat.

Dan Kant.

Van Kant heb ik toevallig een paar boeken gelezen en ik kan je zeggen: die man kon werkelijk niet schrijven. Ik ben het dan ook absoluut niet hem eens; alsof hijzelf altijd de waarheid sprak! Nou ja, misschien deed hij dat wel, maar op papier in ieder geval niet, of de waarheid moet uit inzichten bestaan waar geen touw aan vast valt te knopen. Het is beter goed te liegen dan slecht de waarheid te spreken, leidt ik daar nu maar even gemakshalve uit af. Het gaat in het leven om verhalen, de ene keer is het ene verhaal waar, de andere keer het andere.

Ik prijs daarom de Heer dat ik niet bij een verzekeringsmaatschappij werk, ik bedoel, je zal je dag in dag uit over gestolen fototoestellen en verdwenen horloges moeten buigen.

Veel sterkte, je oude makker, Martin.