Wie daar onlangs ook achter kwam, was Johan Derksen. In een poging zijn populariteit uit te baten, is hij met Radio 538 het internetstation VI Radio begonnen. De laatste voetbalnieuwtjes moesten daar de revue passeren, maar al snel bleek het initiatief niet te vlotten. Vandaar dat Derksen zijn heil elders zocht. Tegen Villamedia zei hij over 538: “Ze hebben daar andere prioriteiten. Wij werden op één hoop gegooid met Wehkamp Radio en met het station van de Efteling”.

Met dit in het achterhoofd las ik met gemengde gevoelens het bericht dat disjockey Ruud de Wild zijn radioprogramma bij 538 op 3 mei aanstaande gaat uitzenden vanuit Auschwitz.

Good morning Auschwitz!

De Wild neemt ook zijn sidekicks Niek van der Bruggen, Jelte van der Groot en Hannelore Zwitserlood mee. Niek van der Bruggen is bij Ruud de Wild terechtgekomen via Radio Decibel en het zondagochtend programma D’r uit!, terwijl Jelte van der Groot niet alleen voor Gordon heeft gewerkt, maar ook nog eens haar sporen heeft verdiend bij Rinkeldekinkel, het middagprogramma van 538. Hannelore Zwitserlood is de winnares van de Radio Bitches Award 2007 en scoort hoog op de site Mokkels.nl.

Ik verzin dit niet, tenzij de NOS die het bericht bracht zich heeft laten belazeren. Daar komt nog bij, aldus hetzelfde bericht, dat ook Lieke van Lexmond in het vernietigingskamp van de partij zal zijn. Lieke van Lexmond of all people, mijn lievelingsactrice, die in Goede tijden, slechte tijden de sterren van de hemel heeft gespeeld. Had de schat ooit kunnen denken dat de verdoemden van Auschwitz naar diezelfde hemel hebben gekeken, zij het dat zij dat deden in de hoop op geallieerde vliegtuigen.

Uiteraard zou Ruud de Wild – in zijn vrije tijd een echte kunstenaar! – Ruud de Wild niet zijn, als hij geen motief had gegeven voor zijn radiotocht naar Auschwitz. Ruud zei: “Zodat wij nooit vergeten wat daar tijdens de Tweede Wereldoorlog is gebeurd”. Zelf zou ik voor het klassieke  “opdat wij niet vergeten…” hebben gekozen, maar  als het om Auschwitz gaat, wil ik zeker niet op alle slakken zout leggen.

Ruud macht frei, daar gaat het om.

Waar zou Ruud gaan zitten met zijn koptelefoon op zijn baseball petje?

In Auschwitz zelf of in het even verderop gelegen Birkenau?  Neemt hij plaats onder de toegangspoort, in een gaskamer, of misschien in blok 10, waar Joseph Mengele zijn medische experimenten uitvoerde? Als het nou mooi weer is, zou ik graag het kleine zwembad willen aanbevelen, dat de SS voor zichzelf heeft laten bouwen in het kamp. Aan de rand daarvan is het heerlijk radio maken. Vandaar kijk je uit over het hele terrein, en met een pino calada erbij zit je zo lekker voor je uit te lullen.

Ik las trouwens dat Jessica Villerius, ook al bekend van Mokkels.nl, speciaal voor Ruuds programma op die derde mei, als extraatje  “een mini-documentaire” gaat maken over Auschwitz. Daar verheug ik mij nu al op, want een 538-documentaire over Auschwitz kan mij niet mini genoeg zijn!

Waar gaat Ruud het over hebben tussen de commercials van Radio Wehkamp en station de Efterling? Hij zal toch niet denken dat Auschwitz eigenlijk ook een soort Efterling was, compleet met achtbaan?  En welke plaatjes gaat Ruud draaien? Er staat een paard in de gang, lijkt me minder geschikt, want carnaval is al voorbij. Chain Gang van Sam Cook lijkt me geschikt, vooral vanwege die terugkerende oeh’s en aah’s.

En verder wens ik Ruud natuurlijk veel succes toe met zijn uitzending. Oeh! Aah!

Het Parool, 4 februari 2012

De filosoof Frits Staal heeft eens opgemerkt dat het ritueel geen orthodoxie is maar een orthopraxis. Dat betekent dat het niet gaat om de inhoud van wat je denkt, maar om de uitvoering ervan. Het ritueel is op zichzelf inhoudelijk leeg.

Niet van belang is of je rechts of linksom om een totempaal loopt, maar dat je er überhaupt om heen loopt. Niet van belang is dat er rundvlees dan wel varkensvlees wordt verboden, maar dat er iets wordt verboden. De joden eten geen varkensvlees, maar wie wel varkensvlees eet, gaat niet dood. Dat hebben die miljard varkensvlees etende Chinezen wel bewezen. Dat je van het eten van varkensvlees puistjes krijgt, is trouwens ook een mythe.

De filosoof Alain de Botton, onder meer bekend van zijn boek Religie voor atheïsten, is nu met het onzinnige plan gekomen om een tempel voor atheïsten neer te zetten in Londen. Daar kunnen ook atheïsten hun saamhorigheidsgevoelens botvieren. Richard Dawkins heeft het project afgekeurd. Hij zou het geld voor de tempel liever besteden aan een seculiere opvoeding en scholing van kinderen.

Dawkins heeft gelijk.

Hier het bericht in het Reformatorisch Dagblad

Atheïst Alain de Botton plant atheistentempel in Botton

LONDEN – Atheïst Alain de Botton wil een tempel voor het atheïsme bouwen in Londen. De tempel past in de visie van De Botton om atheïsme te verrijken met rituelen. Rituelen geven volgens hem troost en dat biedt het koude atheïsme van atheïsten als Dawkins niet, vindt De Botton. De Botton heeft het idee geleend van kerken en religieuze stromingen die al dan niet opvallende gebouwen hebben om samen te komen en zo de behoefte aan saamhorigheid versterken, aldus The Guardian vrijdag.

Het gebouw gaat volgens de plannen van De Botton bijna 1,2 miljoen euro kosten. Het krijgt een toren van 46 meter hoog. Het komt te staan midden in het oude stadshart van Londen, bij het financiële centrum. Daar hebben de meeste mensen behoefte aan troost en perspectief, verwacht De Botton. De Botton zegt dat anonieme fondsen inmiddels garant staan voor de helft van de begroting. Hij hoopt de rest van het geld binnen te krijgen door publieksacties. Als de Londense overheid toestemming geeft voor de bouw van de tempel, kan eind 2013 de eerste schop de grond in.

Lees hier verder in The Guardian. Er zijn op het internet ook wat afbeeldingen te vinden van atheïstische tempels.

Kijk onder meer hier.

Laten wij voor Alain de Botton bidden dat zijn tempel volloopt.

Toen in 1971 Fear and Loathing in Las Vegas, and Other American Stories uitkwam, veroorzaakte dat tot ver buiten Amerika een schok in journalistieke kringen. Ik herinner mij nog dat een van de journalistieke consignes was om nooit in de “ik-vorm” te schrijven, laat staan dat je een zin met “ik” zou kunnen beginnen.

Dat was vloeken tegen de strenge regels van objectiviteit. Als het echt niet anders kon, mocht je – zoals Simon Carmiggelt – wel eens de wij-vorm gebruiken, maar daarbij moest je dan wel bedenken dat Carmiggelt zogenaamde cursiefjes schreef en nooit een echt nieuwsverhaal.

In Fear and Loathing in Las Vegas spotte de journalist Hunter S. Thompson met deze en met vele andere journalistieke wetten. Hij nam onomwonden het standpunt in dat het ik belangrijker was dan het onderwerp waar diezelfde ik over ging schrijven. Het enige wat je daarvoor nodig had, was talent, maar was je daar nu eenmaal mee behept dan stond niets je in de weg om je licht te laten schijnen over allerhande verschijnselen die zich aan je voordeden. In de Haagse Post zou John Jansen van Galen later over het “ik-tijdperk” spreken. Van dat ik-tijdperk is Hunter S. Thompson (1937-2005) misschien wel de belangrijkste vertegenwoordiger geweest.

Het is gemakkelijk om te zeggen dat na Hunter S.Thompson de journalistiek nooit meer helemaal hetzelfde is geweest, maar het is waar dat journalist met zijn ik als middelpunt zich meer vrijelijk is gaan bewegen. Aanvankelijk hebben hele volksstammen Hunter S. Thompson geïmiteerd. Je kon geen stuk over een reisje langs de Rijn lezen, of de auteur werd dronken, raakte met de vrouw van de kapitein in bed en eindigde dronken in een politiecel. Seks, drugs en rock ‘n roll, dat was het handelsmerk van Hunter S. Thompson, en dat is het geworden voor menigeen na hem nadeed. Het was de levensstijl die het hem deed, en als je naar zijn geboorte- en sterftejaar kijkt, is hij met zijn 67 jaar nog behoorlijk oud geworden. Zelf dacht hij aanvankelijk dat hij de dertig niet zou halen, maar dat was misschien koketterie. “Seks, drugs en gekte zou ik niemand willen aanbevelen, maar voor mij hebben ze altijd gewerkt”, is een van zijn beroemdste bon mots. Aan dit rijtje heeft hij een enkele keer ook “geweld” toegevoegd.

Thompson behoorde tot die onverbeterlijke mensensoort van de romantici. De moraal interesseerde wel, maar allereerst ging het om het leven zelf. Thompson kan moeiteloos geplaatst worden in het rijtje Bukowski, Fassbinder en Theo van Gogh. Bij dit soort kunstenaars zijn leven en werk, leven en kunst, nauwelijks van elkaar te onderscheiden.

Lang heb ik Hunter S. Thompson ongelezen gelaten, misschien uit angst dat het tegen zou vallen en dat ik tot de conclusie moest komen dat de opkomst en ondergang van Thompson zelf als een hype moet worden beschouwd. Wat new journalism wordt genoemd wordt niet eens meer beoefend door Joris Luyendijk. En met de drugsversie van new journalism – door Thompson “gonzojournalistiek” genoemd – kom je tegenwoordig bij geen enkele krant meer binnen.
De verschijning van Rum Dagboek, in het kielzog van de gelijknamige film, was een mooie gelegenheid om te proeven of het werk van Hunter S. Thompson nog overeind staat. Overigens is er iets vreemds met die film aan de hand. Net als in de verfilmde versie van Fear and Loathing in Las Vegas speelt Johnny Depp in Rum Dairy de hoofdrol. Dat doet hij naar behoren, maar tussen in Fear and Loathing in Las Vegas en Rum Dairy zitten veertien jaar. Een periode, waarin ook  Depp veertien jaar ouder is geworden. In werkelijkheid is Rum Dagboek  al in 1959 geschreven, twaalf jaar voordat in Fear and Loathing in Las Vegas zou verschijnen. In de films speelt dus een jongere Depp een oudere Thompson en speelt een oudere Depp en jongere Thompson. Kennelijk heeft Johnny Depp de rol van Thompson in Rum Dairy niet aan jongere collega gegund.

Wat in het boek op een hardboiled tragedie uitloopt, is in de film vooral tot een comedy gemaakt. Een comedy met een moralistisch tintje bovendiern, want in de film laat de hoofdpersoon zich van zijn meest idealistische kant zien. Hij doet daarin namelijk een poging om de krant te redden waarvoor hij werkt. Daar is in het boek geen sprake van, zodat je wel moet concluderen dat zelfs Hunter S. Thompson tot een Hollywood-product is geboetseerd.

Rum Dairy, zijn debuut dat pas in 1999 werd gepubliceerd, staat nog steeds overeind. Hunter S. Thompson vertelt daarin het verhaal van een door drankzucht verteerde journalist, die in Puerto Rico gaat werken, omdat er kennelijk in New York geen emplooi meer voor hem is. Met dankzij een opgeleukte cv komt hij binnen bij de Daily News, een Engelstalige krant die vanuit San Juan – de hoofdstad van Puerto Rico – vooral vrienden probeert te maken. Kritische journalistiek is juist niet de bedoeling. Om Amerikaanse toeristen naar het land te lokken, is de krant zelfs bereid om over het weerbericht te liegen. Het journalistencorps bij de Daily bestaat uit een zooitje ongeregeld dat meer achter een bar hangt dan achter een schrijfmachine. Veel eer valt er niet behalen, want de krant dreigt elk moment wegens geldgebrek om te vallen.

De stijl van Thompson doet nog een beetje aan die van Raymond Chandler denken, compleet met fijne zinnen die op Amerikaanse wijze gebeeldhouwd zijn. Zo beschrijft Thompson bijvoorbeeld het Costa Ricaanse wespennest: “Een bezoekje aan een cocktailparty in San Juan gunde je een blik op alles wat goedkoop en hebzuchtig is in de mens. Wat moest doorgaan voor betere kringen was in werkelijkheid een lawaaiige, duizelingwekkende poel van dieven en zelfingenomen oplichters, een stomvervelend spektakel vol charlatans, clowns en hypocrieten met een onbetrouwbare inborst”.

In zijn latere stukken zal Hunter S. Thompson nog beter worden, maar dit citaat illustreert wat de lezer in Rum Dagboek kan verwachten.

Een rare knakker was hij wel, maar geen schrijver heeft misschien leven en werk zo in elkaar laten overvloeien als Hunter S. Thompson. Dat hij hield naast drank en drugs ook hield van geweld was geen koketterie. Hij schepte er genoegen in om gewapend rond te lopen en op een keer schoot hij zijn secretaresse neer. Naar het schijnt per ongeluk, maar toch. Op een dag werd hijzelf gevonden met een schotwond in zijn achterhoofd. De politie concludeerde dat het zelfmoord was. Volgens zijn laatste wens werd zijn lichaam gecremeerd en moest er een kanon aan te pas komen om de as boven zijn terrein af te schieten.

“Het leven”, zei hij, “is geen reis naar het graf waarbij het de bedoeling is veilig aan te komen in een gaaf gebleven lichaam, het is meer poging om uit alle macht te remmen en in een alles verbrandende stofwolk te schreeuwen: “Whow, wat een rit!”.

Maar toen hij Rum Dagboek schreef, stond hij nog aan het begin van zijn dodemansrit.

HP/De Tijd, 27 januari  2012

Aanvankelijk was het de bedoeling, zo heb ik uit goede bron begrepen, dat Bos en Cohen van positie zouden wisselen. Bos wilde graag burgemeester worden, maar de partij wilde dat niet.

Zo’n ruil zou een rare indruk maken, aangezien Bos juist de Haagse politiek had verlaten onder het argument dat hij meer tijd aan zijn gezin wilde besteden. Die houding werd toch beschouwd als een vaandelvlucht. Bovendien is ook Amsterdamse burgemeester veel van huis en vandaar dat de PvdA tenslotte koos voor Van der Laan.

De kandidaatstelling van Cohen pakte spectaculair uit de peilingen. Binnen een paar dagen bleek meer dan de helft van het electoraat Cohen te beschouwen als de toekomstige minister-president. Ook de PvdA steeg. Sommige  sociaaldemocraten voorspelden enthousiast dat hun partij veertig zetels zou halen. Tenslotte bleef de PvdA met Cohen op 31 zetels steken, één minder dan de VVD, die de grootste partij werd en daardoor het initiatief in de formatie mocht nemen. Tevens werd in die campagne de populariteit van Emile Roemer geboren. Anders dan Cohen bleek Roemer niet te hakkelen en zienderogen ontwikkelde hij zich tot de gezellige oom uit de jaren vijftig, die je op je verjaardag op schoot nam en je een rijksdaalder gaf.

Op dit ogenblik is de SP van Roemer in de peilingen de grootste partij van ons land, bijna twee keer zo groot als de PvdA. Om het tij te keren heeft de PvdA, naast Cohen, een arbeideristische voorzitter benoemd in de persoon van Hans Spekman. Ook hij herinnert aan de jaren vijftig en het is daarom niet verrassend dat hij met een zekere vertedering wordt bekeken.

Ook bij de PVV, die evenzeer aan de SP verliest, zijn ze wakker geworden. Geert Wilders noemde de SP “een wolf in schaapskleren”, waarop Roemer antwoordde dat hij niet verbaasd was door die kritiek, aangezien “een kat in het nauw rare sprongen maakt”.

De wolf en kat, je staat altijd weer versteld van het virtuoze taalgebruik en de originele vergelijkingen die onder politici gangbaar zijn. Ik zou tegen Roemer willen zeggen: verkoop de huid nooit voordat de beer geschoten is. En tegen Wilders: pas maar op, als twee honden vechten om een been, loopt de derde ermee heen. Ik las trouwens ook bij Wilders dat “zijn broek ervan was afgezakt”, en ik wacht nu op de vernietigende tegenaanval waarmee wordt vastgesteld dat Wilders daardoor “lelijk in zijn hemd staat”.

Er staat ons nog een harde woordenstrijd te wachten. Die is wat mij betreft opnieuw opgelaaid door de opmerking van Roemer: “Vraag maar in de Kalverstraat. Niemand voelt zich Europeaan”. Mijn collega René Couperus is het onlangs in de Kalverstraat gaan navragen en uit zijn kleine enquête bleek dat veel voorbijgangers zich wel degelijk Europeaan voelen. De enormiteit van Roemer is natuurlijk ook niet bedoeld om een werkelijkheid te beschrijven – dat gebeurt zelden in de politiek  – maar om het provinciale karakter van de populistische partijen te onderstrepen.

Zowel de PVV als de SP komt uit het zuiden van ons land. De PVV is geworteld in Limburg, de SP in Brabant. De plaatsnamen die opkomen, zijn Venlo en Oss. Zowel de leider van de PVV als van de SP heeft een uitspraak waar in een zachte gé hoorbaar is. Beide partijen hebben een duidelijk afkeer van wat zij als centralisme beschouwen. Vandaar dat zij zo weinig mogelijk van Brussel willen weten. Daar zitten politici die over onze hoofden heen regeren, en ambtenaren die niets anders doen dan ons geld verspillen. Het geheime PvdA-wapen Hans Spekman heeft deze trend nu ook ontdekt. Het partijbureau moet weg uit “de grachtengordel”. Een kleine reportage op het partijbureau toonden ons gelaten medewerkers, die hun mooie locatie moeten verlaten voor uitgewoonde slagerswinkel in de Baarsjes of misschien wel voor een verlaten kerkgebouw in Lutjebroek.

Terwijl grote delen van provincies demografisch leeglopen, boekt in de politiek een openlijk provincialisme het ene succes na het andere. Daarom is het tijd voor een nieuw strijdlied:

“Makkers, ten laatste male

tot den strijd ons geschaard

En al die Provincialen

zullen morgen heersen op aard!”.

De Volkskrant, 27 januari 2012

Mijn vrouw sliep vele avonden in het ziekenhuis en ook ik was er regelmatig, onzeker wachtend op de dingen die zouden komen. Daardoor was ik ook in de gelegenheid om de Ronald McDonald Kinderstad te bezoeken, een speelparadijs van twee verdiepingen op de negende verdieping . Je hebt er een schitterende uitzicht over de stad.

Kinderstad is niet alleen bedoeld voor de zieke kinderen, maar ook voor de broertjes en zusjes die op bezoek komen. De kinderen kunnen er van alles doen: knutselen, tafelvoetballen, gewoon voetballen, van glijbanen afroetsjen, autoracen, wii-en en er is ook de mogelijkheid om je eigen muziek te mixen. Een pretpark in het klein, dat wordt gefinancierd met particuliere gelden en wordt gerund door engelachtige vrijwilligers. Als ergens altruïsme bestaat, dan is het daar wel.

Ronald McDonald Kinderstad deed mij ook beseffen hoe vreemd, verwarrend en paradoxaal de wereld in elkaar zit. Ronald MacDonald is de mascotte, die door McDonald’s wordt ingezet om de producten van deze fastfoodketen te promoten. De naamsbekendheid van McDonald’s is wereldwijd vele malen groter dan die van Johan Cruijff. Bijna ieder kind heeft wel eens zijn klasgenootjes uitgenodigd om zijn (of haar) verjaardag te vieren bij McDonald’s. Bijna ieder kind heeft kent de clown Ronald McDonald in zijn geel hansop en met zijn rode krullenpruik. Geel en rood zijn ook de kleuren van de keten.

Nu is het verwarrende dat je bij een BigMac niet in de eerste plaats denkt aan gezondheid. Bij kipnuggets trouwens ook niet. Toevallig las ik onlangs een stuk over de bereidingswijze van die nuggets. Je hebt tegenwoordig ook gekookte eieren van een meter lang, maar pas hier geldt met recht de uitdrukking: dat wil je niet weten. Heeft u trouwens dat verhaal gelezen over de zeventienjarige Stacey Irvine, die sinds haar tweede verslaafd is aan kipnuggets? Ze is onlangs met bloedarmoede en ademhalingsproblemen opgenomen in het ziekenhuis. Zouden haar ouders ook met hun duimen hebben gedraaid in het Ronald McDonaldhuis?

Stacey at alleen maar kipnuggets en ik vermoed dat je ook lichamelijk klachten krijgt als je slechts wortelen nuttigt, maar dat poetst niet weg dat het voedsel van McDonald’s geen bijdrage levert aan ons fysieke welzijn.

Waarom is McDonald’s als sponsor dan toch in de volksgezondheid gegaan?

Hier moet ik gissen. Het initiatief voor de Ronald McDonald’s huizen stamt al uit de jaren zestig. De strijd over het roken moest nog beginnen en de gedachte dat hamburgers ons lichaam kunnen verwoesten, lag ver weg. Maar misschien hadden ze bij McDonald’s wel degelijk enige notie van de inferioriteit van hun producten en zijn de Ronald MacDonald’s huizen in het leven geroepen uit schuldgevoel. Mogelijk speelt ook eigenbelang mee. Henry Ford betaalde zijn arbeiders bovengemiddeld, omdat hij besefte dat zij op den duur zijn auto’s zouden gaan kopen. Zieke kinderen moet je gezond maken, opdat zij later weer hamburgers kunnen eten. Ik geef toe: dat klinkt wel erg cynisch.

Vorige week lanceerde McDonald’s twee acties in de sociale media, en met name op Twitter. Via betaalde tweets probeerde het bedrijf uit te dragen dat de gebruikte ingrediënten vers en gezond zijn. McDonald’s hoopte dat mensen zouden gaan twitteren over hoe fijn ze net een McRib naar binnen hadden gewerkt, maar opmerkelijk genoeg gebeurde het tegenovergestelde. Twitteraars begonnen te kankeren en grappen te maken over het voedsel van McDonald’s.

Vers? Je kunt die kipnuggets maanden in de zon laten staan zonder dat ze bederven!

MacDonald’s stopte onmiddellijk met de campagne. “Wij leren van onze fouten”, zei hun social media directeur. Toch ben ik dankbaar dat er Ronald McDonald huizen bestaan, en dat geldt vast en zeker voor vele andere ouders met zieke kinderen.

Het Parool, 28 januari 2012

De mens wil altijd hoger, sneller en verder.
|
Laten wij daarom beginnen met een boycot van het Guinness Book of Records dat de zeilprestatie van Laura Dekker niet wil erkennen, omdat ze te jong is. Het GBR vindt het niet moreel om zoiets aan te moedigen.

Boeh! Weg met het Guinness Book of Records.

De mens wil ook altijd groter, getuige het volgende bericht, of zie YouTube.

Afghan calligrapher creates world’s largest Qur’an

KABUL: An Afghan calligrapher has worked for five years to create the world’s biggest Qur’an, a bid to show the world that Afghanistan’s rich cultural heritage and traditions have been damaged but not destroyed by 30 years of war.
The lavish book has pages 2.28 meters (90 inches) by 1.55 meters (61 inches) in size, and has been certified as the world’s largest by the Afghan ministry of Haj and Religious Affairs, according to the Kabul cultural center that houses it.

The previous claim to the title was for a 2-meter-by-1.5-meter copy unveiled last year in Russia’s Tatarstan region.

The Afghan Qur’an weighs 500 kg (1,100 lb) and its 218 pages of cloth and paper, bound inside an embossed leather cover made from the skins of 21 goats, cost half a million dollars to create.

Opmerkelijk genoeg zijn er meer grootste Koranen ter wereld. Bekijk bijvoorbeeld dit YouTube-filmpje over een Russische Koran die niet 500 kilo, maar 800 kilo weegt. Zie YouTube.

Ook Libanon claimt de grootste Koran te wereld te hebben. Die vindt men hier. De Tartaren hebben eveneens de grootste, en nog talloze andere landen. Voor zover ik weet bestaat er in Nederland geen grootste Koran ter wereld.

De kleinste Koran ter wereld bestaat trouwens ook. Zie alweer YouTube:

Tit for Tat – oog om oog, tand om tand – is later voor de speltheorie een belangrijk principe geworden. In een parlementaire democratie van coalitie kom je niet ver met het over en weer uitdelen van klappen. Omdat elke partij bij onderhandelingen een zo gunstig mogelijk resultaat wil, is men het Tit for Tat principe gaan verfijnen met aanvullende regels.

Uitgangspunt is de wil tot samenwerking. Maar zet iemand de hakken in het zand, dan doe jij hetzelfde. Stopt de ander met tegenwerking, wees dan bereid onmiddellijk te vergeven. Het komt er dus op neer dat je hard bent tegenover afwijzing, maar toegeeflijk tegenover toenadering. En vooral ook:  dat je geen geheugen hebt, dat je niet rancuneus blijft mokken over nederlagen uit het verleden. Computersimulaties hebben aangetoond dat deze regels de beste onderhandelingsresultaten op te leveren.

U moet het ook eens proberen in uw huwelijk, of op uw werk. Zijn zij aardig, wees ook aardig. Zijn zij vervelend, wees ook vervelend. Imiteer zonder dat ze het in de gaten hebben. Blijf niet hangen in het verleden. Uw huwelijk zal er door opfleuren en u gaat voortaan met plezier naar uw werk.

Maar wat betekent Tit fot Tat voor de uitspraken van Job Cohen, zoals hij die gisteren heeft gedaan in de Volkskrant?

De koppen zeggen het al: “Jongens, sorry, bekijk het maar”. En: “Ja, ik zeg nee”.

Wat hoopt Cohen te bereiken door ineens zijn kont tegen de krib te gooien?

Tot dusver heeft Cohen het kabinet-Rutte per onderwerp afgerekend. Cohen zit weliswaar niet in de regering, maar door handig manoeuvreren, valt een en ander te bereiken. En dat heeft Cohen ook gedaan. Maar dat is nu afgelopen.

Voortaan zegt Cohen: nee.

De vraag is of hij daarmee de val van het kabinet dichterbij brengt, wat Cohen zegt te willen. Indachtig Tit for Tat gaat Cohen door zijn harde opstelling zijn doel niet bereiken en raakt de val juist verder uit zicht. De partijen die het kabinet-Rutte overeind houden, zullen namelijk ook harder worden, wat tevens betekent dat hun saamhorigheid zal groeien. Groepen zetten nu eenmaal hun onderlinge tegenstellingen opzij, wanneer zij gezamenlijk worden aangevallen. Als gedoger verkeerde Cohen nog in een positie om VVD, CDA en PVV tegen elkaar uit te spelen, maar zijn bekijk-het-maar-standpunt maakt hem praktisch machteloos.

Daarom is mijn vermoeden dat harde standpunt van Cohen vooral is ingegeven door het succes van SP onder Emile Roemer. De SP gooit weliswaar geen tomaten meer, maar het zegt gewoon consequent nee tegen elk kabinetsbeleid. De bankiers het gedaan hebben, dat is ook een overzichtelijk standpunt. Net als het nee van de SP tegen Europa, wat voor een stroming die ooit is begonnen met de Internationale nogal beschamend is. Ondertussen zijn het wel simpele standpunten, waarmee de SP de PvdA weet leeg te zuigen.

Let daarom op mijn woorden: de linkse samenwerking, tussen die dikke Roemer en die dunne Cohen gaat straks ook ten onder aan Tit for Tat.

Buitenhof, 22 januari 2012

Op de eerste pagina van zijn pamflet De hond van Tišma doet Geert Mak een mededeling die ik typerend voor zijn manier van schrijven. Mak vertelt dat hij in de winter van 1999 aankomt in Novi-Sad aan de Donau en hij schrijft dan: “Ik ging op bezoek bij de oude Aleksandar Tišma, een van de grootste Joegoslavische schrijvers”.

Zoiets staat altijd geleerd, maar ik ben meer geneigd te denken: hoe weet Mak dat? Ik wil best geloven dat Tišma temidden van zijn Joegoslavische collega’s een  geweldige schrijver is, maar heeft Mak zo veel van de Joegoslavische literatuur gelezen dat hij onbekommerd zo’n uitspraak kan doen?
Mijn kritiek in dezen klinkt misschien een beetje muggezifterig en flauw, maar als je voortdurend wordt lastig gevallen met dit soort imponerende opmerkingen, begint het op den duur te irriteren. Veel van wat Mak schrijft in De hond van Tišma is van anderen geleende kennis.

Mak heeft zijn pleidooi voor Europa geschreven aan de hand van krantenknipsels, die hij het afgelopen jaar heeft verzameld. Toen is gaan zitten en gaan tikken. Dat zitten en dat tikken heeft hij overigens gedaan in het Savoy Hotel in Berlijn, een plek waar het aangenaam toeven is. Het heeft iets grappigs dat Mak juist van hieruit de Europese leiders, en vooral ook de Duitse politici, de wacht aanzet. Mak is daar letterlijk een salon-Europeaan geworden.

Dat Mak gebruik moet maken van geleende kennis is natuurlijk het lot van iedere historicus. Je kunt niet alles zelf controleren. Soms is het bijna onvermijdelijk dat je fouten maakt, fouten in commissie. Bovendien is De hond van Tišma vooral een pamflet. Maar dan nog wreekt het zich dat Mak nergens zijn bronnen noemt. Zo schrijft op pagina 24 dat “in Amerika 19.3 procent van het bruto-inkomen van de werknemers opgaat aan pensioenuitkeringen. In Duitsland is dat bijna het dubbele – 37,2 procent – in Frankrijk 58,6”.

Waar Mak deze onwaarschijnlijk hoge percentages vandaan haalt, vermeldt hij niet. Hij zal toch niet het werkgeversaandeel buiten hebben meegeteld? Want dan wordt het al weer een heel ander verhaal. Het gegoochel met nauwelijks te controleren cijfers, kom je voortdurend tegen in het pamflet, maar dat is niet wat mij nog het meeste stoorde. Beslist onaangenaam is het voortdurende “wij-gebruik”.
“Het liefst blijven we maar doorlopen”.

“Lang konden we denken dat het ook onze echte wereld was”.

“We kunnen ons overgeven aan soort magisch optimisme”.

“We kunnen ons niet meer permitteren om te praten over de Griekse schuld”.

“We zullen ernstig bij onszelf te rade moeten gaan”.

Enzovoort.

Gelukkig hebben wij dokter Geert Mak die voor ons zielenheil wel bij zichzelf te rade gaat, die zich niet overgeeft aan magisch optimisme, of die ook wel eens stil gaat staan. Wat daarbij opvalt is dat Mak werkelijk overloopt van pessimisme ten aanzien van de Europese toekomst. Hijzelf is een Europeaan in hart en nieren, maar als we doorgaan, zoals we nu doorgaan, ziet Mak het somber in. Mak citeert hier Ulrike Guérot, chef van het bureau van de European Council on Foreign Relations, die in “een paper” de Europese Unie van nu vergelijkt met de nadagen van de Sovjet-Unie. De Europese Unie zou wel eens uit elkaar kunnen vallen, zoals dat is gebeurd met de Sovjet-Unie.

“Nou en?”, denk je dan, “zo fijn was het in de Sovjet-Unie toch niet”. Misschien is de wereld er wel op vooruit gegaan na de val van de Berlijnse muur.

Maar Mak ziet slechts sombere vergezichten: economische terugval, werkloosheid, naar binnen gerichtheid nationalisme, en tenslotte conflicten en oorlog.

Er komt sowieso veel ijs voor in de metaforen van Geert Mak. Zo is er op pagina 10 de verwijzing naar de ondergang van de Titanic. Zonder een greintje ironie schrijft Mak: “Op de promenadedekken speelt het Europese scheepsorkest alsof er niets aan de hand is”. Daarmee schaart Mak zich achter al die doemdenkers, die ons dagelijks vertellen dat het twee voor twaalf is, dat wij geen tijd meer mogen verliezen en dat de Europese leiders nog maar één laatste kans hebben. Ondertussen vaart het schip nog steeds gewoon door. Ik wil best geloven dat nog menige ijsberg geniepig op ons ligt te wachten, maar intussen ben ik een beetje murw geslagen door al die commentatoren die ons de Europese ondergang voorspellen. Uit een laatste enquête blijkt trouwens dat hun aantal al weer aan het afnemen is.

De gedachte dat wij omringd worden door ijs heeft Mak trouwens opgedaan tijdens zijn bezoek aan Aleksandar Tišma, die grote Joegoslavische schrijver. Op de vraag  hoe hij zich voelt, vertelt Tišma het verhaal van zijn hond, die in de Donau op een ijsschots was beland. Het dier kon er niet meer vanaf en bleef verstijfd zitten. “Zo is het op dit moment ook met ons”, aldus Tišma.

Tišma doelde destijds in 1999 op het uiteengevallen Joegoslavië. Mak neemt de metafoor over voor wat Europa te wachten staat. Maar ook ten aanzien van Joegoslavië ben ik geneigd te vragen: “Nou en?”.

Goed, er zijn (kortstondige) oorlogen geweest op de Balkan, maar ik heb sterk het vermoeden dat je daar binnenkort heel wat prettiger en vreedzamer kunt wonen dan dat ooit het geval is geweest onder Tito. Dat grote Joegoslavië was al evenmin een paradijs als de Sovjet-Unie. Op al deze punten gaan de vergelijkingen van Mak mank.

Soms doet Mak zelfs een beetje denken aan de onheilsprofeet uit Kuifje. Zo schrijft hij op pagina 33 over de economische crisis van dit moment: “Het doet denken aan een ramp met een kerncentrale: je ziet of hoort niets, er slaan alleen een paar wijzers uit. Tegelijkertijd staat bij alle experts het zweet in de handen”.

Dat economen minder van economie begrijpen dat zijzelf suggereren, heeft deze crisis wel aangetoond. Dat historici nog meer van economie begrijpen dan economen, ligt voor de hand. Toch verklaart Mak met enig aplomb dat Duitsland tegen beter in weten blijft weigeren geld bij te drukken, terwijl de kans op inflatie met de huidige geldkrapte en de krimpende economie niet erg groot is. Maar ook dat is weer geleende kennis. Met de Weimar-republiek nog in het geheugen kan ik mij die Duitse aarzeling wel voorstellen en verbaast het me dat zo’n historisch angehauchte denker als Mak daar zo weinig gevoel voor heeft.

Pagina’s lang  worden de kranten van de afgelopen anderhalf jaar naverteld en als je het zeilmeisje Laura bent die net terugkomt van een reis om de wereld, is dit pamflet een handige samenvatting, maar uiteindelijk draagt Mak in De hond van Tišma geen serieuze aanbevelingen aan, laat staan dat hij het heeft over echte oplossingen. Hij is een warm voorstander – zeg maar voorvechter – van Europa, maar daar blijft het zo’n beetje bij.

Laatst verklaarde Emile Roemer van de SP dat, als je in de Kalverstraat voorbijgangers zou vragen wie zich Europeaan voelt, je raar zult worden aangekeken. Dat lijkt me typisch een opmerking van een provinciaal uit Oss en omstreken, die nog steeds denkt dat bankiers het geld persen uit de ruggen van de arbeiders. Zulke mensen zou Mak eens moeten overtuigen. Die komen uit zijn eigen linkse nest. Overtuigen, gewoon zakelijk en zonder het dreigement dat het van Warschau tot Dublin en van Uppsala tot Thessalonki allemaal op instorten staat.

HP/De Tijd,  20 januari  2012

Dat bleek niet het geval. De plotselinge aandacht werd gegeneerd door het zojuist verschenen rapport Landelijk onderzoek naar gemeentelijk hondenbeleid 2011. Nederlandse honden, zo blijkt, zijn jaarlijks goed voor zo’n 126 miljoen kilo poep. Enige jaren geleden toen dat getal voor het eerst de 100 miljoen passeerde, heb ik iemand eens horen uitrekenen dat, als je die hoeveelheid op de Amsterdamse  Dam zou neerleggen,

er een hoop ontstaat die tot aan het dak reikt, zodat de Koningin haar volk niet meer zou kunnen toezwaaien.

Alvorens verder te gaan, wil ik eerst verklaren dat een columnist drie onderwerpen moet zien te vermijden: 1. kinderen: 2. huisdieren en 3. hondenpoep. Kinderen en huisdieren roepen bij de auteur vaak onuitstaanbare gevoelens van zelfvertedering op, terwijl over de hondendrol door Henk Hofland al in 1974 een stukje geschreven is dat niet meer te verbeteren valt. “Wie in New York de drol van zijn hond op straat achterlaat, krijgt een vreselijke boete”, was zijn observatie, “en zodoende zie je daar weinig honden en nog minder drollen; daarentegen is hier de hondenhoop het symbool van de overheid, dat eigenlijk op iedere pet officiële pet zou moeten prijken”.

Helemaal voor dovemans oren is dat overigens niet gesproken, want inmiddels heb je in de gemeente Ronde Venen, aan de Mijdrecht, een wijk die Hofland heet en waar losloop- en schijtgebied voor honden tot het uiterste is beperkt.

Goed, geen kinderen, huisdieren en hondenpoep, maar soms kan het niet anders. Om er weer voor jaren vanaf  te zijn, heb ik die drie ingrediënten nu in één column ondergebracht.

Vorig week heeft onze hond Polly de eerbiedwaardige leeftijd van twintig jaar bereikt. Zij heeft alle honden in de buurt tenminste twee maal overleefd. Echtgenoten zijn weggelopen en (soms) teruggekomen, kinderen gingen zelfstandig wonen, hamsters, cavia’s, vissen en wandelende takken stierven waar wij bijstonden, maar Polly – want zo heet onze hond – is altijd gebleven. Een half jaar geleden vreesden wij het ergste toen zij uit haar vagina begon te bloeden, maar een batterij pillen heeft haar er weer bovenop geholpen. Zij is goeddeels doof en blind, maar haar neus doet het nog uitstekend en die brengt haar overal waar zij wezen wil.

Eigenlijk heb ik nooit een hond willen hebben. Het was mijn dochter die haar vond in een doos op de hondenmarkt in Luik. Die markt is allang verboden, maar Polly is er nog. Als ik de hond uitliet en moest toekijken hoe zij met gekromd achterlijf haar behoefte deed, voelde ik mij een oude mopperaar die was opgescheept met een verantwoordelijk waar hij nooit om had gevraagd. En ook met een schaamte, waar ik nooit om had gevraagd. Mijn zoon, die nog lang geen twintig is, gaat liever met zijn klas naar Ajax-AZ dan dat hij de hond uitlaat. Maar wel een schildpad vragen voor zijn verjaardag. En zo heeft de hond ook mij er onder gekregen en zie ik op tegen het moment waarop zij bewegingloos in haar mand blijft liggen.

Toch heb ik aan dat gekromde achterlijf nooit kunnen wennen en soms liet ik het liggen. Als u eens wist tot wat voor een vuilnisbelt de leerlingen van het Amsterdams Lyceum het hier verderop gelegen parkje weten te maken, zou u mij gelijk geven. Maar meestal heb ik zo’n zakje bij. Poop-scoop staat erop, in allerlei talen, zodat ik nu ook weet wat Hundebeutel, ramasse crotte en zelfs sacchetto igienico betekent.

Volgens het CBS is hondenpoep de volksergernis nummer 1. Niet voetbalvandalisme, vertraagde treinen of Henk Bleker, maar hondenpoep. Met de geïnde hondenbelasting wordt van alles gedaan, behalve handhaving van antipoepwetten. In feite gebruiken gemeente het geld om straten en trottoirs aan te leggen, waarop de honden dan weer kunnen poepen.

Kortom, wat Henk Hofland in 1974 schreef over de drol op elke overheidspet is nog altijd actueel. Dat noem je een vooruitziende blik.

de Volkskrant, 20 januari 2012

De opmerking van Theo Janssen bracht mij de acteur Carol van Herwijnen (1941-2008) in herinnering, die ooit bij mij is langsgekomen met een idee voor een toneelstuk. Een briljant idee vond ik, dat ik graag had wil uitvoeren. Waarom het stuk nooit is geschreven, weet ik niet meer. Vermoedelijk hebben wij geen subsidie gekregen.

Het stuk dat Carol in gedachten had, ging over een groepje acteurs dat een stuk voor kinderen aan het spelen was. Acteurs, die eigenlijk iets deden waar ze op neer keken. Ze speelden ook liever Shakespeare voor volwassenen, maar ja, daar werden ze niet voor gevraagd. De acteurs in het stuk van Carol waren geen Pierre Bokma’s en ook geen Carol van Herwijnens.

Nu was de gimmick van het stuk dat het zich afspeelde in de kleedkamer achter het toneel. En in de kleedkamer hing een videoscherm waarop je kon zien wat zich tegelijkertijd op de bühne afspeelde. Zag je op het scherm dat een van de acteurs het toneel verliet dan betrad hij even later in levende lijve de kleedkamer. De toeschouwer werd dus simultaan op twee fronten bezig gehouden.

Nu was een andere gimmick dat de acteurs verkleed waren als sprookjesfiguren: koningen, prinsessen, elfjes en zo meer. Maar er was ook een groot konijn bij.  Een acteur in een konijnenpak, die een verschrikkelijke hekel had aan zijn rol in het algemeen en aan dat konijnenpak in het bijzonder. Zodra hij van het toneel in de kleedkamer terugkeerde, begon hij ook ontzettend af te geven op die stomme kinderen in de zaal die niets van het stuk begrepen. Het was nooit stil en overal zaten ze doorheen te kakelen. De andere acteurs vielen hem dan bij in hun cynisme over kinderen en kindertoneel. Kleine, sadistische monsters waren het, die kinderen. Zou de wereld door kinderen worden bestuurd, dan zou het overal atoombommen regenen.

Daar kwam nog bij dat Carol zich een bijzonder geil konijn voorstelde. Behalve dat het konijn voortdurend gore taal uitsloeg, probeerde het in zijn konijnenpak ook nog een van de elfjes te neuken. Bovendien was de mooie jonge prins, die met de dochter van de koning zou trouwen, evenmin veilig voor de hitsigheid van het konijn. Uiteraard wilde Carol zelf dat konijn spelen in deze komedie, waarin alles dat ook maar iets met kinderen te maken had om de hak moest worden genomen.

Waar Carols agressie jegens kinderen vandaan kwam, weet ik niet. Als homoseksueel had hij, naar ik meen, zelf geen kinderen. Misschien betrof zijn haat meer het tweederangs kinderentoneel dan de kinderen zelf. Van Herwijnen was geen man van concessies, maar wel iemand van impulsen. In een praatshow van Hanneke Groetenman heeft hij nog eens een recensent, die iets onaardigs over hem zei, een enorme lel voor zijn harsens verkocht. Enfin, Carol is ook al weer een paar jaar dood en dat stuk zal er niet meer komen.

Theo Janssen uitte een gevoel dat Van Herwijnen met zijn stuk onder woorden had willen brengen. Of de kinderen in de Arena de ergernis van de acteurs hebben begrepen, lijkt onwaarschijnlijk. Ondanks de nederlaag voor Ajax kwam mijn zoon tamelijk opgewekt thuis. Hij klaagde wel even over een onterechte gegeven penalty, maar daar bleef het bij.

Ze hadden een nederlaag wel een beetje verwacht. Het is ook mijn zoon niet ontgaan dat slecht gaat, sinds Johan Cruijff zich met Ajax is gaan bemoeien. Vorig jaar, toen Cruijff nog veilig in zijn Barcelonese villa zat, werd Ajax kampioen. Nu gaat het steeds verder bergafwaarts. Eigenlijk is die Cruijff een groot kind dat alles kapot maakt.

Het Parool, 21 januari 2012