The Max Pam Globe

Kroniek van een schuldig leven

Ingesneeuwd was ik op een van de Europese vliegvelden en zo zat ik met honderden andere reizigers te wachten op een toestel, dat toch nog zou vertrekken. Maar buiten sneeuwde het onverminderd door en trok een dichte mist over de velden.

“Een mens kan maar beter dood zijn”, mompelde ik, en uit mijn handbagage pakte ik het enige boek dat ik bij mij had: Gerard Reve, kroniek van een schuldig leven. Het eerste deel van de biografie van Nop Maas is een prachtboek geworden. Ik heb het in één ruk uitgelezen – in dertien uur om precies te zijn – terwijl ik af en toe ook in een rij moest staan of naar weer een andere balie moest hollen. lees verder

In de gevangenis met die lui

Deze week verscheen het boek van Joost Ramaer: De geldpers, de teloorgang van het mediaconcern PCM. Helaas kon ik niet op de presentatie zijn om te zien hoe het eerste exemplaar in ontvangst werd genomen door Wim van Norden (92), een van de oprichters van Het Parool en tevens erevoorzitter van de Stichting Democratie en Media.

Van Norden heeft in 1968 ook aan de wieg gestaan van de Perscombinatie en nadien heeft hij een belangrijke rol gespeeld bij de overname van kranten en uitgeverijen. Een groot man, Van Norden, misschien wel de enige echte courantier van Nederland.

In De Geldpers wordt de vernietiging van Van Nordens levenswerk beschreven. lees verder

Gerard van het Reve over Leo Pam

Op dit ogenblik ben ik Kroniek van een schuldig leven aan het lezen, de Gerard Reve-biografie van Nop Maas. Tot nu toe is het genieten en ik kan mij nauwelijks voorstellen dat het anders wordt.  Het toeval wilde echter dat ik een stuk kreeg toegestuurd, dat gevonden is in Het Parool-archief.

Het stuk heeft gestaan in het personeelsblad van Het Parool, dat Het Smalle Parool heette. Het dateert van augustus 1955. Volgens het bijschrift is het een stuk van Gerard van het Reve, die net als zijn vader Gerardus van het Reve na de oorlog een tijd bij Het Parool heeft gewerkt. In het stuk wordt mijn vader Leo Pam genoemd, die in dezelfde tijd ook deel uitmaakte van de redactie. lees verder

Walter Cronkite (1916-2009)

Op 92-jarige leeftijd stierf vorige maand Walter Cronkite, een van de beroemdste journalisten van de twintigste eeuw. Cronkite heeft bericht over alle grote gebeurtenissen van zijn tijd en hij ondervroeg vrijwel alle belangrijke wereldleiders.

Hij kende twaalf Amerikaanse presidenten en toen hij overleden was, legde de huidige president een korte verklaring af, die van coast to coast werd uitgezonden. Obama sprak kortweg over “Walter”, die hij de meest betrouwbare journalist van Amerika noemde. De president roemde de objectiviteit en de integriteit van Cronkite. Ik was juist in de Verenigde Staten en kreeg een brok in de keel. lees verder

Overal alleen maar nette mensen

Over het volgende stukje was veel gedoe, vooral door toedoen van muddle-headed Prem Radhakishun, die eerder in Het Parool een column vol geraaskal had geschreven, waarin stond dat ik een racist ben en zo’n beetje verantwoordelijk voor de aanslag in Apeldoorn.

Arme Prem.

Hij heeft vast kwaliteiten, maar hij doet reuze zijn best om te voldoen aan het vooroordeel over de domme neger die alleen maar lawaai kan maken, overal waar hij binnenkomt. Naipaul placht slechts met verachting over dat mensentype te spreken.

Helaas kan ik geen link maken naar het stuk van Prem. Het Parool schaamde zich ervoor en plaatste het niet op het internet. lees verder

Trilnono snoeft: feest voor de geest

Het is zeker niet mijn bedoeling om in debat te gaan met het regiem van HP/De Tijd, want voor je het weet worden je broekspijpen met modder besmeurd, maar het interview dat de hoofdredacteur gaf aan De Journalist vraagt om een korte reactie. Ik schreef dan ook het volgende ingezonden briefje. Het zal er het komend nummer wel in komen, maar ik publiceer het alvast. (Zie ook interview in De Pers.)

Geachte redactie van De Journalist,

Jan Dijkgraaf, de nieuwe hoofdredacteur van HP/De Tijd, is wel een brutaal kereltje dat zich met veel gesnoef door het leven bluft. lees verder

Het raadsel HP/De Tijd onthuld

Sinds enige tijd vinden op Centraal Station Amere allerlei vechtpartijen plaats. Soms moet het treinverkeer rond deze nieuwe stad worden neergelegd. Arrestaties zijn aan de orde van de dag.

Max Pam verliet de Amsterdamse grachtengordel en nam de trein naar Almere. Hij onthult hierna de oorzaak van de vechtpartijen.

Volgens de nieuwe hoofdredacteur van HP/De Tijd moet het blad “minder grachtengordel” worden, zo las ik op het net. De nieuwe hoofdredacteur heeft een nieuwe doelgroep voor ogen: ”mannen van in de veertig, oorspronkelijk uit Amsterdam, maar inmiddels woonachtig in Almere”. lees verder

HP/De Spits, plus Thomése & Kessels

Vorige week heb ik mijn medewerking aan opgezegd. De uitgever van het blad is Carel Bikkers, voormalig directeur van Kwik-fit. De nieuwe hoofdredacteur van HP/De Tijd is Jan Dijkgraaf, die vroeger wel eens een column schreef voor de Spits. Dan komt er een moment dat je je afvraagt of je daar nog wel bij wilt horen.

Ik begrijp dat HP/De Spits moet inkrimpen en een minder contract was zeker geen bezwaar, tenminste als de omgeving inspirerend was geweest. Maar als je de laatste maanden het nieuwe redactielokaal binnenstapte, leek de sfeer op die van een graftombe – al maakte dat weergaloze stuk, laatst, over het eerste kievitsei weer veel goed. Vanuit het raam kijk je bovendien uit op de Bijlmer Bajes, dus toen was de beslissing snel genomen. lees verder

Opgezegd bij HP/De Spits

Afgelopen vrijdag heb ik mijn medewerking aan opgezegd. De uitgever van het blad is Carel Bikkers, voormalig directeur van Kwik-fit. De nieuwe hoofdredacteur van HP/De Tijd is Jan Dijkgraaf, die vroeger wel eens een column schreef voor de Spits. Dan komt er een moment dat je je afvraagt of je daar nog wel bij wilt horen.

Ik begrijp dat HP/De Spits moet inkrimpen en een minder contract was zeker geen bezwaar, tenminste als de omgeving inspirerend was geweest. Maar als je de laatste maanden het nieuwe redactielokaal binnenstapte, leek de sfeer op die van een graftombe – al maakte dat weergaloze stuk, laatst, over het eerste kievitsei weer veel goed. Vanuit het raam kijk je bovendien uit op de Bijlmer Bajes, dus toen was de beslissing snel genomen. lees verder

Altijd al 72 jaar oud geweest

’s Nachts komen de vossen
Cees Nooteboom
Uitgeverij: de Bezige Bij
Sterren:  * * *

Er is die beroemde anekdote over Harry Mulisch, die samen met Hein Donner en Cees Nooteboom op de Amsterdamse sociëteit De Kring zat de filosoferen over het verschijnsel van de “absolute leeftijd”.

Dat is de leeftijd waarmee je wordt geboren en waarmee je dood gaat, een leeftijd die wordt bepaald door je karakter, je gedrag en je emoties.

De drie heren kwamen tot de conclusie dat Harry Mulisch zijn hele leven eigenlijk zeventien jaar is geweest, terwijl aan de schaker Donner een absolute leeftijd werd toegemeten van twee maanden. lees verder

Harry Mulisch hoofdpersoon in Een goed verhaal

Een goed verhaal
Mensje van Keulen
Uitgeverij: Atlas
Sterren: * * *

In Portret, het derde verhaal uit de verhalenbundel Een goed verhaal, laat Mensje van Keulen een schrijver opmerken dat ook de waardering van een boek onderhevig is aan mode.

Zoiets wordt natuurlijk niet voor niets gezegd en wie de schrijverscarrière van Mensje van Keulen overziet, moet vaststellen dat ook bij de waardering van haar eigen werk mode een niet te verwaarlozen rol heeft gespeeld. Bleekers zomer, het debuut van Mensje van Keulen, werd in 1972 alom positief ontvangen, maar daarna kwam de omslag. lees verder

Overweldigend: Arnon Grunberg zoekt zichzelf

Kamermeisjes en soldaten
Arnon Grunberg
Uitgeverij: Nijgh & Van Ditmar
Sterren: * * * *

Op de website van Arnon Grunberg staat: Chambermaids and soldiers, Arnon Grunberg’s collection of journalistic reports, will be presented during the Kulturama festival – Schouwburg, Bondgenotenlaan 21, Leuven. 7 euro”.

De boycot die Grunberg tegen Nederland en zijn armzalige bewoners heeft ingesteld, lijkt onverminderd voort te duren. De presentatie van zijn nieuwe boek, in de Nederlandse taal getiteld Kamermeisjes en soldaten, vindt plaats in België. lees verder

Ik begrijp de moordenaar maar de schrijver niet

Ik begrijp de moordenaar
Mark Boog
Uitgeverij: Cossee
Sterren: *

Toen vorige maand de Duitse televisiespeurneus Derrick overleed, verwezen verschillende kranten niet alleen naar de acteur Horst Tappert die Derrick speelde, maar ook naar Herman Koch, die Derrick (als inspecteur Tampert) voor Jiskefet verschillende malen treffend heeft gepersifleerd.

Het handelsmerk van Derrick was dat hij tijdens het oplossen van de moord op de kritieke momenten wist te zwijgen. Hij liet als het ware bij de verdachte de bal het werk doen. lees verder

Snip & Snap uit de DDR op reis

De rode droom
Bernlef
Uitgeverij: Querido
Sterren: * * *

Twee mannetjes van 55 jaar, Krap en Kowalski geheten, wonen in een land dat heel sterk lijkt op wat ooit de DDR is geweest. De een is liftinspecteur en de ander is distributeur van het enige merk wc-papier dat in het land wordt vervaardigd.

Als het systeem instort en hun land – na te zijn opgeheven – aan het grote thuisland wordt gevoegd, staan beide mannetjes ineens werkeloos op straat. De rode droom, de nieuwe roman van Bernlef, begint in het Volkspark van voormalige hoofdstad K., waar Krap en Kowalski elkaar op een bankje ontmoeten. lees verder

Karel blijft voor altijd bestaan

Karel van het Reve, Verzameld werk 1 en 2
Uitgeverij: G.A. van Oorschot
Sterren: * * * * *

Karel heeft echt bestaan
Auteur: Arnon Grunberg
Uitgeverij: G.A. van Oorschot
Sterren: * * * *

Hoe het met u is weet ik niet, maar sommige doden hoor ik regelmatig praten. Ik bedoel niet op de radio of zo, maar in mijn eigen hoofd.

Vooral van mensen die ik regelmatig heb ontmoet, hoor ik vaak de stem. Een van die mensen is Karel van het Reve.

De eerste keer dat ik zijn pregnante stemgeluid hoorde, moet in 1966 of in 1967 zijn geweest. lees verder

Als de liefde maar niet zoek raakt

Zoek op Liefde
Herman Franke
Uitgeverij: Podium
Sterren: * *

Met Zoek op Liefde heeft Herman Franke het tweede deel geschreven van een romancyclus, die hijzelf als “een megaproject” heeft gekwalificeerd. Het eerste deel heette Uit het niets en droeg in veel opzichten de elementen in zich van deze megalomane aanpak.

Vooral inhoudelijk moest je wel enigszins filosofisch geschoold zijn om de diepere lagen te doorgronden, want Uit het niets grijpt terug op de paradoxen van Parmenides, die diepzinnigheden debiteerde als: “wij zijn en wij zijn niet”, “het is en kan niet anders zijn” of “het is en het is niet”. lees verder

De comeback van Herman Koch

Het diner
Herman Koch
Uitgeverij: Athos
Sterren: * * * *

De relatie tussen televisie en literatuur bestaat er meestal uit dat de televisie de aanjager is van het succes. De bekendste voorbeelden zijn Adriaan van Dis en Joris Luyendijk, die via Zomergasten hoge oplagen voor hun boeken hebben gegeneerd. Het is mooi meegenomen dat in hun geval de hoge oplagen kwalitatief te billijken zijn.

Dat de presentatie van Zomergasten voor iemand met schrijversambities niet altijd een garantie is voor succes, blijkt uit het optreden van Bas Heijne. Van zijn boeken heb ik niet de indruk dat zij de deur uitvliegen, sinds hij een avond lang Joop van den Ende heeft mogen ondervragen. Een apart geval is Herman Koch. lees verder

Gordijnen dicht! L.H. Wiener komt

Herinneringen aan mijn uitgevers
L.H. Wiener
Uitgeverij: Contact
Sterren: * * *

Herinneringen aan mijn uitgevers van L.H. Wiener is een oerkomisch boek. Herinneringen aan mijn uitgevers van L.H. Wiener is ook een beetje een zielig boek. Herinneringen aan mijn uitgevers is daarnaast een leerzaam boek. Herinneringen aan mijn uitgevers is een boek over een auteur die van zijn relatie met uitgevers niets heeft geleerd.

Herinneringen aan mijn uitgevers is misschien wel een boek over een auteur die van zijn relatie met uitgevers – godzijdank – niets geleerd heeft. lees verder

No Single Luck

Vreeland
Jerry Goossens
Uitgeverij: De Arbeiderspers
Sterren: * *

Een aantal seizoenen geleden maakte Tonko Dop de amusante televisieserie Single Luck. De serie ging over muzikanten die één hit hadden gescoord, maar daarna onafwendbaar waren weggezakt in de vergetelheid. Wie herinnert zich niet The strange effect van Dave Barry, I don’t like Mondays van The Boomtown Rats of Telstar van The Tornades? Allemaal liedjes waarvan het brein moeiteloos de melodie kan oproepen, maar die in de popwereld nooit meer zijn geweest dan een ééndagsvlieg.

Brandan Thomas Vreeland, de hoofdpersoon uit de nieuwe roman van Jerry Goossens – eenvoudig Vreeland getiteld – is de zanger van zo’n a one hit wonder. lees verder

Superieure onderbroekenlol

Gentse lente
Auteur: A.F.Th. van der Heijden
Uitgeverij: Querido
Sterren: * *

De controverse tussen A.F.Th. van der Heijden en Arnon Grunberg, die zich vorig jaar voordeed tijdens de uitreiking van de AKO-literatuurprijs, was natuurlijk meer dan alleen een relletje tussen twee narcistische ego’s.

Het was geen ruzie tussen een goede en een slechte schrijver, noch tussen een heer van stand en een jonge vlerk, noch tussen een winnaar en verliezer; het was vooral een gevecht tussen twee verschillende opvattingen van de literatuur. Je zou kunnen zeggen dat aan de ene kant een schrijver staat uit de diepe provincie, die met groot machtsvertoon zijn afkomst probeert te overwinnen, terwijl aan de andere kant een kosmopolitische schrijver staat die zonder… lees verder

Flink geklik in klikkende ikken

Klikkende ikken
Atte Jongstra
Uitgeverij: De Arbeiderspers
Sterren: * * * *

Na zijn voltreffer met De avonturen van Henri Fix II heeft Atte Jongstra opnieuw een kloek boek de wereld in geworpen. Klikkende ikken heet het en aangezien het in Privé-domein is uitgekomen, zou je een autobiografisch werk verwachten.

Maar al direct op de binnenpagina wordt in de ondertitel gewaarschuwd: Bekentenissen van een zelfontwijker. Die ondertitel dekt zeer wel de lading. Hoewel Klikkende ikken allerlei biografische passages bevat, lijkt Jongstra’s manier van schrijven er helemaal op gericht te zijn zichzelf te ontlopen. lees verder

Als de taal uitvalt zoals het licht

De hoedenwinkel
K. Schippers
Uitgeverij: Querido
Sterren: * * *

In de boeken van K. Schippers raakt heel vaak iets weg. Een ding, een persoon, een kleur, een geur, ja zelfs vergaarde kennis kan bij Schippers ineens spoorloos verdwenen zijn. Maar je zou het ook anders kunnen formuleren: Schippers schept er een duivels genoegen in zich af te vragen hoe je de wereld beleeft als iets of iemand er plotseling niet meer is.

Een bijzonder moment van interesse vindt plaats bij de transformatie van het bestaande naar het niet bestaande – als u begrijpt wat ik bedoel. Onlangs las ik in de krant dat de moderne dj praktisch niets meer hoort. lees verder

Keizer Wilhelm II en Simon Vestdijk

De keizer en de astroloog
Kees ‘t Hart
Uitgeverij: Querido
Sterren: * * *

In het nawoord van De keizer en de astroloog onthult Kees ’t Hart wat de lezer misschien al vermoedde, namelijk dat deze nieuwe roman onder meer geïnspireerd is op de “nog steeds interessante studie Astrologie en Wetenschap van Simon Vestdijk”.

Ik sloeg die nog steeds interessante studie uit 1949 weer eens op en constateerde dat Vestdijk (1898-1971) daarmee toch wel een heel raar boek heeft geschreven. Vestdijk zegt de ambitie te hebben de astrologie objectief te onderzoeken en eventueel te weerleggen, maar toch krijg je voortdurend de indruk dat hij er eigenlijk wel een beetje in gelooft. lees verder

Een godverdomse kloefkapper

Godverdomse dagen op een godverdomse bol
Dimitri Verhulst
Uitgeverij: Contact
Sterren: * *

Laatst zag ik Dimitri Verhulst in De Wereld Draait Door en ik begreep onmiddellijk: een televisiepersoonlijkheid. Hij is iemand die kijkers kan amuseren door met het gezicht van de droogkomiek cynisch klinkende teksten voor te lezen.

Een beetje Hans Dorrestein, maar met veel meer sex-appeal. Niet lang na zijn optreden stond Godverdomse dagen op een godverdomse bol, het nieuwe boek van Verhulst, bovenaan op de bestsellerslijst. Het televisieblad Humo had al de richting aangegeven. lees verder

Venus’ gangbang

Via Cappello 23
Christiaan Weijts
De Arbeiderspers
Sterren: * * *

Na zijn succes met zijn debuut Art285b, waarvoor hij de Anton Wachterprijs, het Gouden Ezelsoor en de Max Pam Award kreeg, is Christiaan Weijts nu gekomen met zijn tweede roman: Via Capello 23.

Daarmee bewijst Weijts dat hij geen eendagsvlieg is, wat de lezers van NRC/Next trouwens al lang wisten. Zijn wekelijkse bijdrage staat weliswaar in een klein hoekje, maar is verreweg de beste column van het blad. In NRC/Next van de vorige week stond ook een interview met Weijts, geschreven door Daniël Schaaf, een personage uit zijn nieuwe roman. lees verder

Net bevorderd (6-) tot het volgende leerjaar

Suezkade
Jan Siebelink
Uitgeverij: De Bezige Bij
Sterren: * *

Marc Cordesius, de 26-jarige hoofdpersoon uit de nieuwe roman van Jan Siebelink, is wel een beetje een rare snuiter. De naam zegt het al: Marc Touw, oftewel Marc die met zichzelf in de knoop zit.

Dat Marc een beetje een rare snuiter is, valt overigens goed te begrijpen. Marc’s moeder is in Marc’s jeugd ontvoert en niet meer teruggekeerd. Waarom zij precies is ontvoerd en of de politie daar nog aan te pas is gekomen, komen wij niet te weten. Waarom wij dat niet mogen weten, weet ik eigenlijk niet. De kwestie hangt als een onuitgesproken geheim boven Marc’s leven. lees verder

Muziek kan met niets vergeleken worden

Contrapunt
Anna Enquist
Uitgeverij: De Arbeiderspers
Sterren: * * *

De Goldbergvariaties bestaan uit een aria, gevolgd door dertig variaties. Johann Sebastian Bach componeerde het muziekstuk rond 1741, naar men zegt voor de jonge klavecinist Johann Gottlieb Goldberg, die er graaf Carl von Keyserlingk mee placht te amuseren.

Ook in deze tijd zijn de Goldbergvarianties onverminderd populair, met als meest beroemde vertolking die van Glenn Gould, die het in 1955 op de plaat zette en dat vlak voor zijn dood in 1982 nog een keer over deed. lees verder

Onze oom is alleen op de wereld

Onze oom
Arnon Grunberg
Uitgeverij: Lebowski
Sterren: * * *

Met zijn roman Onze oom heeft Arnon Grunberg overduidelijk een moderne versie van Alleen op de wereld geschreven. De overeenkomsten met Hector Malot’s evergreen Sans famille springen al vanaf de eerste pagina in het oog.

Ook bij Grunberg gaat om een weeskind, dat op een dag wordt meegenomen door een onbekende man die zich met de opvoeding zal belasten. Ook bij Grunberg komt deze man halverwege het verhaal te overlijden en ook bij Grunberg gaat het weeskind vervolgens op zoek naar haar echte ouders. Evenals bij Malot wordt het weeskind in een mijn te werk gesteld. lees verder

Nooit geschoten altijd mis

Boogschutters
Maria Stahlie
Uitgeverij: Prometheus
Sterren: *

Een schrijver die een roman schrijft over een schrijver die romans schrijft, zoekt het tenminste niet al te ver van huis. Het kan, maar het lukt doorgaans alleen de hele grote schrijvers – zoals Philip Roth – om een roman over een schrijver die romans schrijft, om te zetten een boeiend verhaal. Het gevaar van navelstaarderij en ijdeltuitergheid is in zo’n geval groot.

Een roman over een schrijver die romans schrijft, gaat snel gebukt onder loodzware pretenties. En dat is het vervelende: mislukte romans over een schrijver die romans schrijft, zijn daarom automatisch hele grote mislukkingen. lees verder

Drama op de toendra

Lange dagen
Pia de Jong
Uitgeverij: Prometheus
Sterren: * * * *

Het gebeurt niet vaak dat je een debuutroman onder ogen krijgt, die zo goed in elkaar zit als Lange Dagen van Pia de Jong. Van Pia de Jong weet ik eigenlijk niets. Ik had nog nooit wat haar gelezen. Lange Dagen komt uit de lucht vallen als een literaire verrassing die maar eens in de tien jaar voorkomt.

Literair gezien is Lange dagen ook een dapper boek. De handeling speelt zich grotendeels af in een landschap dat sterk doet denken aan dat uit Nooit meer slapen van Willem Frederik Hermans. Dat moet je als beginnend romancier maar durven. Veel details uit Lange Dagen lijken ook verwijzingen. lees verder