The Max Pam Globe

Karpov for president!

Begin deze week werd de Russische Olympische ploeg met weinig egards in eigen land verwelkomt. Net terug uit Vancouver was er alleen maar kritiek voor de sporters, die slechts drie gouden medailles wonnen en “zelfs nog eindigden onder Nederland”. Dat lijkt mij ook het ergste wat een Rus kan overkomen.

President Medvedev eiste dat een groot deel van de Russische sportbonzen moet worden ontslagen. Over vier jaar zijn de winterspelen in Sochi aan de Zwart Zee, en dan kunnen de Russen zich geen nieuwe blamage permitteren. “De verantwoordelijken moeten hun moed tonen en opstappen. Lukt dat niet, dan zullen we ze een handje helpen”, zei Medvedev openlijk op de televisie. lees verder

Drie winnaars schaakprijsvraag

Via redactie en internet kwamen dit jaar 17 inzendingen binnen op de jaarlijkse schaakpuzzel. Dat vond ik, gezien de moeilijkheidsgraad, een bevredigend aantal. Er was dit keer zelfs een Poolse deelnemer bij, van wie de oplossingen werden ingestuurd namens zijn Hollandse schoonzoon.

Inderdaad viel het niet mee dit jaar. Verschillende deelnemers meldden dat zij uren waren bezig geweest zonder de oplossing van alle opgaven te vinden. “Andere jaren”, schreef de heer Van den Beldt uit Den Helder, “ging het nog wel eens redelijk gemakkelijk. Dan had ik er al drie opgelost in één dag, maar dat was nu bepaald niet het geval”. lees verder

Schaakprijsvraag

Tot voor kort stond op Youtube een filmpje, waarop te zien is hoe het Ramsey Lewis Trio een nummer vertolkt van hun cd: Have a Merry Chess Christmas – heb een gezellige schaakkerstmis. Fijne countrymuziek, maar helaas is hun optreden niet meer te zien omdat er een probleem schijnt te zijn met de auteursrechten.

U moet het deze kerst dus alleen doen met de Parool Kerstschaakpuzzel 2009. Geen cd, maar toch valt er ook dit jaar wel iets te verdienen. Wat? Dat vertel ik u zo. Uiteraard moet u er wel iets voor doen. U moet, zoals elk jaar, zes opgaven zo goed mogelijk proberen op te lossen. Uiteraard kan ik niet controleren of u daarbij een computer gebruikt, maar ik waarschuw u: niet alle bevindingen van het digitale monster zijn zaligmakend. lees verder

Zelfhaat: zich de penis uitrukken

J.H. Donner heeft eens geschreven dat de zelfhaat van de schaker die zo juist heeft verloren zo “afgronddiep” kan zijn dat “hij zichzelf de penis uit wil rukken”, of nog erger – helemaal niet meer wil leven.

Donner moet uit ervaring hebben gesproken, want er is geen schaker die zo veel korte partijen heeft verloren als hij.
Het is waar dat een nederlaag de meest verschrikkelijke emoties oproept, waarbij zelfvernietiging vaak in het geding is.
Zelfs de meest eenvoudige huisschaker weet dat men na een onrechtvaardig gevoelde nederlaag naar huis kan rennen om met de dekens over het hoofd dagen lang in bed te blijven. lees verder

Magnus Carlsen de nieuwe Fischer

In 1970 werd in Belgrado een wedstrijd gehouden tussen de tien beste spelers van de Sovjet-Unie en de tien beste spelers van de wereld. USSR vs De Rest, heette het officieel.

De Sovjets waren zwaar favoriet, maar door het goede optreden van Larsen en Fischer werd het slechts een nipte overwinning: 20,5-19,5. Larsen hield gelijke tred met de toenmalige wereldkampioen Spasski en Fischer versloeg Petrosjan met 3-1. Dat Larsen aan het eerste bord speelde, was een geste van Fischer. De Amerikaan had weliswaar een hogere rating, maar hij vond dat Larsen de laatste tijd zo in vorm was geweest dat hij het topbord graag afstond. lees verder

Nieuwe foto’s van Bobby Fischer

Terwijl de schaakwereld nog nazinderde van de imponerende wijze waarop Magnus Carlsen het toernooi van Pearl Springs (China) had gewonnen, verschenen op You Tube of Chessbase ineens nog niet eerder gepubliceerde foto’s van Bobby Fischer (1943-2008).

De herkomst van de foto’s is vooralsnog onduidelijk, maar volgens Chessbase zijn ze afkomstig uit bezittingen, die jaren lang in Pasedena in een kluis hebben gelegen. Toen Fischer nog leefde, zijn ze buiten Fischer om door schuldeisers geveild.  Fischer kon destijds zijn zaak niet verdedigen, omdat terugkeer naar Amerika arrestatie zou betekenen. lees verder

Schaken en dronkenschap

Het moderne schaak is voortgekomen uit de cafés van de negentiende eeuw. Het is dan ook logisch dat schaken een lange traditie heeft van drank en tabak.

Zeer berucht om zijn drankgebruik was Joseph Henry Blackburne (1841-1925), een geduchte grootmeester die vele jaren het Engelse schaak heeft gedomineerd. Hij dronk vooral Scotch whisky en het verhaal gaat dat hij zich vooruit liet betalen in flessen. Zijn bijnaam: de Zwarte Dood. Dat er bij Blackburne een fles per partij doorheen ging, was heel normaal. Het verhaal gaat dat studenten in Cambridge slim dachten te zijn door tijdens een simultaan twee flessen bij de borden te plaatsen. Maar Blackburne was nog slimmer. lees verder

Short, and it was short, indeed

Toen Jan Timman in 1993 de kandidatenfinale van Nigel Short verloor en daardoor de WK-match tegen Kasparov aan zich voorbij zag gaan, sloeg hij na de laatste partij een fles rode wijn in één teug naar binnen.

De gevolgen daarvan zal ik niet beschrijven, maar zeker is dat het toen ging om een cruciaal moment in de carrière van Timman. De wereldtitel zat er niet meer. Weliswaar zou Timman later nog met Karpov spelen, omdat Kasparov en Short buiten de FIDE voor zichzelf begonnen, maar niemand beschouwde die match tegen Karpov als het echte gevecht om de wereldtitel. lees verder

De man die beter had gekund, misschien

Twee maanden geleden leidde ik in het St. Andreas Lucas Ziekenhuis een gesprek tussen de medische staf en de schrijver Anthony Mertens, die met veel moeite vertelde over zijn hersenbloeding.

Dat was een aangrijpende gebeurtenis en na afloop nam ik aangedaan de lift naar beneden. Op de zesde verdieping stopte de lift echter ongevraagd, de deur ging open en daar stond een man die mij bekend voorkwam. De man was sterk vermagerd en zag er slecht uit, maar ineens herkende ik hem.

Het was de schaker Rob Hartoch. lees verder

De tijd heelt misschien niet alle wonden

Momenteel lees ik Machines en emoties, de correspondentie tussen Willem Frederik Hermans en Rudy Kousbroek, waarbij de laatste af en toe wordt bijgestaan door zijn echtgenote Ethel Portnoy. Uit de briefwisseling blijkt dat Hermans en Kousbroek in de jaren zestig bevriend zijn geraakt, maar ineens gaat het uit.

Eerst is er een kwestie, waarbij K.L.Poll is betrokken, de toenmalige chef van het Handelsblad. Het ligt allemaal erg subtiel, maar waar de zaak nou precies over gaat, wordt niet helemaal duidelijk. Jammer dat het voorwoord van Otterspoor ook geen echte helderheid verschaft. lees verder

Ein Glanzpartie von Dr. Filip!

In 1956 – ik zat nog op wat toen de lagere school heette – bezocht ik mijn eerste schaaktoernooi. Ik had de regels van het spel net geleerd, maar was meteen gegrepen door de spanning die het verplaatsen van de houten stukjes veroorzaakte.

Daarom nam mijn vader me mee naar het Minerva-paviljoen, waar het kandidatentoernooi werd gehouden. De sterkste grootmeesters ter wereld speelden daar tegen elkaar en de winnaar zou de wereldkampioen Botwinnik gaan uitdagen. lees verder

Kijk, mama, met twee handen

Ooit schreef een onbekend gebleven dichter: “Ach, had ik maar één been. Dan had dat ene been dat andere been nooit in de weggezeten”.  Schakers zouden over hun handen hetzelfde kunnen zeggen. “Ach, had ik maar één hand”.

Je kunt als schaker over alles ruzie maken, zelfs over de hand waarmee de zet wordt uitgevoerd. Zo bepaalt het reglement dat je met dezelfde hand waarmee je de zet uitvoert ook de klok moet indrukken. Over het algemeen tilt men niet zwaar aan de regel, behalve in tijdnood. lees verder

HSG Nederlands kampioen

Economisch zal het wel onverstandig zijn geweest, maar de mislukte fusie tussen Roda JC en Fortuna Sittard maakt in elk geval duidelijk dat er nog clubliefde bestaat.

De supporters zagen nog liever hun clubs helemaal ten onder zou gaan dan dat zij zou worden samengesmeed tot zoiets onpersoonlijks als FC Limburg.  Op zichzelf is die trouw iets moois, al moet onmiddellijk worden erkend dat Roda JC ook het resultaat is van een fusie. De JC staat voor: Juliana Combinatie.

Ook in het schaken bestaat clubtrouw, zij het dat schakers nooit erg honkvast geweest. lees verder

Vals spel of niet

Er is weer eens een beschuldiging vals spel. Normaal ebt de opwinding in dit soorten zaken snel weg, maar dit keer zijn de gemoederen nog lang niet gesust. Op internet vindt momenteel een levendige discussie plaats over de vraag wie er gelijk heeft.

Maar eerst even een korte samenvatting van het voorafgaande. De beschuldiging werd geuit door grootmeester Shakhriyar Mamedyarov uit Azerbeidzjan. In het Aeroflot-toernooi te Moskou stond hij op kop met Alexander Moiseenko en Igor Koernosov. En toen stond de belangrijke  partij Mamedyarov-Koernosov op het programma.
Mamedyarov was favoriet. Hij had niet alleen wit, maar ook honderd punten meer op de wereldranglijst. lees verder

En de winnaars zijn…

De schaakprijsvraag heeft ook dit jaar de hersenen weer doen knarsen en zo bereikten mij per brief of per mail in het totaal 26 inzendingen. Dat aantal viel niet tegen, zeker de moeilijkheidsgraad in aanmerking genomen.

Weliswaar liet Cor van Dongen weten dat het dit jaar “reuze mee viel” en dat hij “wel eens een moeilijker eindspelstudie” had moeten oplossen, maar uit het aantal tussentijdse verbeteringen dat mij werd opgestuurd, kon ik opmaken dat de prijsvraag dit jaar beslist geen eitje was. Niet alle inzendingen waren even vlekkeloos, maar het niveau was ongekend hoog. Tenslotte werd het een nek-aan-nek-race tussen drie kampioenen in het probleem oplossen. lees verder

Tabe Bas een schat van een man (1927-2008)

Opgelet! Volgende week de uitslag van de schaakprijsvraag

De zanger Tabe Bas, die deze week op 81-jarige leeftijd is overleden, was een alom geliefde persoonlijkheid in de schaakwereld. Als je van iemand kunt zeggen dat hij “een schat van een man” was, dan was het wel van Tabe.

Geen toernooi liet hij onbezocht, altijd bereid met iedereen te schaken of over schaken te praten. Ook ik heb werkelijk honderden potjes met hem gespeeld. Wij speelden nooit om geld, maar de verliezer was vaak verplicht een buiging te maken en tegen de winnaar te zeggen: “Mijnheer, u bent mijn meerdere”. lees verder

Schaakprijsvraag

Win een boek: Life and Games of Mikhail Tal

Voor de ongelukkigen die verslaafd zijn aan het schaakspel zijn de dagen rondom Oud & Nieuw sombere dagen. Veel schaakcafés zijn dan gesloten. Vaak staan de verslaafden koukleumend voor het raam, met de schaakstukken als zwavelstokjes in de hand, wachtend op het moment dat de deuren weer open gaan. Daarom richt mijn caritas – het is kerst – zich met nadruk op de verslaafde schaker. Te verdienen vallen dit jaar twee exemplaren van de autobiografie Life And Games Of Mikhail Tal. lees verder

Weg met het pis- en bloedcircus voor schakers!

Er is weer eens een rel binnen de FIDE. Een dopingrel zelfs, die hoog kan oplopen en misschien wel tot een schisma kan leiden. Het begon tijdens de laatste ronde van Olympiade in Leipzig.

Het team van de Oekraïne lag op kop en dat land zou voor het eerst in de geschiedenis de Olympiade kunnen winnen, als er gewonnen zou worden van de Verenigde Staten. Maar de strijd verliep niet gunstig voor de Oekraïners. Kopman Ivantsjoek, werd hardhandig door de Amerikaanse kopman Kamsky verslagen, en vervolgens plofte de hele ploeg uit de Oekraïne in elkaar: 3,5-0.5 voor de Amerika. lees verder

Johan van Mil (1959-2008)

Op 49-jarige leeftijd is vorige week de schaakmeester Johan van Mil overleden. Lezers van deze rubriek zullen hem ongetwijfeld kennen, want in de vakantiemaand was hij mijn vervanger.

Hoewel hij behoorde tot de generatie van de schakende vrijbuiters, verzorgde hij de rubriek altijd plichtsgetrouw en nauwgezet. Van Mil was een bijzonder zachtaardige man, die helemaal leefde voor het schaken. Hij was getrouwd met de Hongaarse schaakster Erika Sziva, met wie hij ook het verzendhuis De Beste Zet dreef. De naam geeft al aan dat je daar alles kunt bestellen wat met schaken te maken heeft. lees verder

Joke Kool-Smit en schaakkampioene Ingrid Tuk

Op dit ogenblik lees ik de dikke biografie van Marja Vuisje over de feministe Joke Smit (1932-1981). Bij mijn generatie is Joke Smit beter bekend als Joke Kool-Smit. Haar tegenstanders schiepen er destijds genoegen in om haar vrouwelijk onafhankelijkheidsstreven te ironiseren door de naam van Joke Smit te verbinden met die van haar man.

Zo was het was Joke Kool-Smit, zoals het nooit Renate Rubinstein-Van Heerden zou worden.

Mijn carrière als journalist is eigenlijk begonnen bij Joke Kool-Smit. Het was aan het eind van de jaren zeventig. lees verder

Handicapschaak met verwisselde kleuren

De webiste Chessvibes toonde het partijtje Morphy-Julien, gespeeld in New York 1857. De grote Morphy had Julien het paard op b1 voorgegeven, maar het voorgift had hem er niet van weerhouden zijn tegenstander in vlotte stijl mat te zetten.

In de negentiende eeuw was dat soort handicapschaak heel normaal. Behalve golf hebben tegenwoordig nog maar weinig sporten een handicapsysteem. Ook in het schaakspel is men er van afgestapt. De zwakke partij vond het te vernederend en verloor liever vanuit een beginstelling met materieel evenwicht. lees verder

Kolonel baron de Moreau: 0 uit 26

In het oude nieuws dat tijdens de vakantie was blijven liggen, las ik dat de Britse meester Robert G. Wade aan een grootmeestertoernooi heeft meegedaan. Dat hij nog leefde!

Wade, die in 1950 al de meestertitel kreeg, is inmiddels 87 jaar. Niet echt een leeftijd om een zwaar toernooi te kunnen doorstaan. Toch was hij een van deelnemers aan het Staunton-toernooi, dat aan de oevers van de Thames in het chique Simpson in the strand werd gehouden. Wat Wade bewogen heeft aan te treden, moet zijn voortgekomen uit mateloze zelfoverschatting of uit een onwankelbaar optimisme. lees verder

De gekke wereld van Larry Evans

Als jongeman vloog ik in 1971 samen met Hans Ree naar San Fransisco om een schaakreis door de Verenigde Staten te maken. Wij werden van het vliegveld afgehaald door grootmeester Larry Evans en zijn vrouw Ingrid.

Dat was in alle opzichten een opzienbarend echtpaar. Evans was Amerikaan met Indiaans bloed, een man met baard en zwarte manen, terwijl Ingrid een hoogblonde Duitse bleek te zijn van een adembenemende schoonheid. Ze leek het meest op Nina van Nina & Frederik, het zongduo dat in de jaren vijftig en zestig furore maakte in de Europese zaterdagavondshows. lees verder

De schakende Napoleon en Martin Bril

In het heerlijke boek De kleine keizer beschrijft Martin Bril hoe Napoleon in 1815 met een groot oorlogsschip naar Engeland wordt gebracht. The Emperor heeft zojuist de slag bij Waterloo verloren en hij verkeert nog in de veronderstelling dat hij in het perfide Albion asiel zal krijgen. Maar de Engelsen laten Bonaparte niet eens een wal gaan en sturen hem met een ander schip rechtstreeks naar Sint-Helena, het eiland waar de gevallen keizer in ballingschap zal sterven op de 5de mei van het jaar 1821.

De laatste jaren zijn jaren van verveling en Napoleon bracht die dikwijls schakend door. lees verder

De moeder aller schaakrubricisten

Graag wil ik deze rubriek wijden aan mijn zeer gewaardeerde collega Gert Ligterink, die deze zomer 25 jaar schaakrubrieken schrijft voor de Volkskrant.

Je kunt hem nog net niet “de moeder aller schaakrubricisten” noemen, maar het komt wel in de buurt. Het is niet alleen Ligterinks vasthoudendheid die opvalt, maar vooral ook de milde pen waarmee hij sinds jaar en dag de schaakwereld beschrijft. Als een echte Groninger kijkt hij met een zekere aftstand naar het Hollandse schaakleven, maar tegelijkertijd is hij in zijn commentaren genereus en vol waardering. Ik zou natuurlijk graag kwaad over Ligterink spreken, maar… lees verder

Kasparov en de vliegende penis

Heeft u Garri Kasparov al gezien met zijn vliegende penis? Het staat op You Tube, en het is echt waar. Tijdens een persconferentie, verscheen er uit een luikje in het plafond een vliegend speelgoedhelicoptertje in de vorm van een dildo.

Een beveiligingsbeambte haalde het neer met een machtige zwaai van zijn arm. De grap zou zijn uitgehaald door politieke tegenstanders van Kasparov. Een goede grap is het wel, alleen vanwege de perfecte techniek waarmee het is uitgevoerd. In elk geval: gaat dat zien! lees verder

Rodolfo Cardoso en Wesley So

Onlangs trof ik op Chessbase.com een artikel aan van Rodolfo Tan-Cardoso over Wesley So. Een groter contrast tussen heden en toekomst is niet denkbaar.

Rodolfo Tan-Cardoso, beter bekend als Cardoso, is de nestor van het Fillipijnse schaak. Wesley So is daarentegen met zijn veertien jaar en vijf maanden op dit ogenblik de jongste grootmeester ter wereld. Eerst over Cardoso, dan over So.Wat Cardoso betreft: ik wist niet eens dat hij nog leefde. Volgens Wikipedia is niet eens zo oud: 71 jaar. lees verder

Van de dode en de nieuwe Fischer

Op 9 maart j.l. zou Bobby Fischer 65 jaar geworden zijn. Schaakliefhebbers hebben dat op hun eigen wijze gevierd, getuige de talloze reacties die er na zijn dood op het internet zijn verschenen.

Voor wie nog geïnteresseerd is in de begrafenis van Fischer verwijs ik naar www.chessville.com, een site waarop de tekst staat van de toespraak die Gudmundur G. Thórarinsson, een vriend van Bobby, in de kerk heeft gehouden. Er zijn ook allerlei foto’s te zien van de dienst, die door zo’n vijftien mensen is bijgewoond. lees verder

Bobby Fischer en Fidel Castro

Door het terugtreden van Fidel Castro als Il Comandante moest ik denken aan het Cubaanse schaakleven.

Dat bestaat nog steeds, met als traditionele hoogtepunt de jaarlijkse Capablanca Memorial, die sinds 1962 wordt gehouden. De glorie van de beginjaren is er een beetje vanaf, maar nog altijd weet dat toernooi sterke grootmeesters te trekken. Zo won Vassily Ivansjoek, de nummer twee op de wereldranglijst, in 2007. Voor Fidel Castro is het schaakspel altijd een probaat middel geweest om reclame te maken voor de socialistische revolutie. lees verder

Bobby Fischer is dood (vervolg)

De afgelopen week is er steeds informatie gekomen over hoe Bobby Fischer zijn laatste jaren op IJsland heeft doorgebracht. Foto’s tonen hem als een zieke man, die een dodelijk nierziekte onder de leden heeft.

Na zes weken onderzoek in een ziekenhuis is hij naar huis gestuurd met de mededeling dat hij nog een paar maanden te leven had. Fischer wilde niet aan een dialyseapparaat en ook wenste hij geen levensverlengende middelen. lees verder