The Max Pam Globe

Pierre Vinken (1927-2011)

Hieronder volgt een interview met Pierre Vinken, zoals dat op 21 september 2007 in de Volkskrant is afgedrukt. Dit was het laatste van de twee grote interviews, die hij tijdens zijn leven gaf.

Deze week verscheen Tegen het idealisme, een door Paul Frentrop geschreven biografie over leven en werken van Pierre Vinken. Het is een turf van meer dan duizend pagina’s. Vinken, die binnenkort tachtig wordt, is dan ook een bijzonder mens.

Begonnen als neuroloog wilde hij ook iets met zijn handen doen en ontwikkelde zich tot hersenchirurg. Later zou hij oprichter en hoofdredacteur worden van het standaardwerk Handbook of Clinical Neurology. Zijn carrière kreeg echter een andere wending, toen hij via de medische uitgeverij Excerpta Medica bij Elsevier terecht kwam. lees verder

Onmiskenbare verwantschap in eenzaamheid

De volgende lezing heb ik in het Letterkundig Museum gehouden op 17 juni 2011, bij de verschijning van het veertiende deel van de Volledige Werken van Willem Frederik Hermans. Ook werd Een onmiskenbare verwantschap gepresenteerd, de briefwisseling (1944-1965) tussen F. Bordewijk en Willem Frederik Hermans.

Geachte heer Bordewijk (links op de foto), geachte heer Hermans (rechts), dames en heren!

Enige maanden geleden kreeg ik van een grote literaire uitgeverij het verzoek om zitting te nemen in een vakjury, die moest uitmaken wie de opvolgers zouden worden van de Grote Drie. lees verder

De laatste dagen van het Demjanjuk-proces

MÜNCHEN, 5 mei 2011 – In Duitsland wordt 5 mei niet gevierd en er was dan ook gewoon een zitting in het proces tegen Iwan Demjanjuk, de 91-jarige die ervan wordt verdacht medeplichtig te zijn aan de moord op duizenden Joden in het vernietigingskamp Sobibor.

Dit keer was ik vroeg en vond een dichtte deur. Ik nam plaats op een stoel. Even later verscheen aan het einde van de gang een silhouet, in wie ik Ulrich Busch (64) herkende, de verdediger van Demjanjuk. Hij is een man van bijna twee meter. Anderhalf jaar geleden maakte hij nog een vitale en energieke indruk.  Hij liep met grote passen en met zijn sarcastische stem joeg hij iedereen tegen zich in het harnas, zonder dat hij daar zichtbaar onder leed. lees verder

Het groeiend integriteitsprobleem van Nederland

De onlangs overleden etnoloog Claude Lévi-Strauss (1908-2009) poneerde ooit de stelling dat de onderverdeling der wetenschappen min of meer toevallig is.

Je hebt natuurkunde, sociologie en recht, maar je kunt je ook een wetenschap voorstellen die bosvruchten of de kleur bruin tot onderwerp van studie heeft. De gedachte van Lévi-Strauss is dat elke samenleving haar eigen aandachtspunten ontdekt en expertise verzamelt op terreinen die zij nodig heeft voor haar voortbestaan.

Aan deze stelling moest ik denken, toen ik onlangs in de Volkskrant een stuk las van Hans van den Heuvel, hoogleraar Integriteit van Bestuur aan de VU. lees verder

Like Hemingway

Ter nagedachtenis van Martin Bril

Toen ik in de jaren zeventig als jong verslaggever Cuba bezocht, werd ik op een ochtend met enig geheimzinnig ceremonieel afgehaald. Al snel verlieten wij Havanna en reden langs de zee, die zich als een blauwe vlakte uitstrekte tot aan de horizon. Als je het raampje opendraaide, sloeg de zilte wind je in het gezicht.

La Mar – de zee.

Cubanen spreken echter vaak over el Mar, wat mannelijk is, dit om aan te geven dat de zee als een meedogenloze vijand wordt beschouwd die men tot het uiterste bevechten moet. lees verder

MPA: het beste boek van 2008

Op donderdag 29 januari vond de uitreiking van de Max Pam Award plaats in de Amsterdamse sociëteit De Kring.

Het is dit jaar voor de zesde keer dat de Max Pam Award wordt uitgereikt. Wederom wordt het woord Award gebruikt, aangezien de Award nooit een geen gewone prijs heeft willen zijn.

De Max Pam Award onderscheidt zich namelijk van alle andere Nederlandse literaire prijzen, omdat zij maar uit één jurylid bestaat, wiens oordeel bovendien buitengewoon subjectief is.

Toch steekt het oordeel van de Max Pam Award vaak huizenhoog uit boven de oordelen van heel wat veelkoppige jury’s.  Sinds de Max Pam Award in 2003 voor het eerst werd uitgereikt, heeft de jury zich steeds beraden op de vraag of deze literaire prijs der literaire prijzen nog wel zin had. lees verder

Vrijdenker van het jaar 2008

In de Waalse kerk te Haarlem ben ik afgelopen zaterdag door de vrijdenkersvereniging De Vrije Gedachte uitgeroepen tot vrijdenker van het jaar 2008. Voorzitter Lex Hagenaars reikte mij de eervolle onderscheiding uit. De vereniging beschouwt me als “een goed voorbeeld van rationeel en kritisch denken over mens en maatschappij”. Hieronder volgt mijn dankwoord.

“De familie sterft van bovenaf en groeit van onderen weer aan”, is een dichtregel van Gerrit Achterberg.

Voor mij geldt die regel in het bijzonder, want ik heb in mijn leven eerst het vak van mijn moeder uitgeoefend en toen het vak van mijn vader. lees verder

Vrijdenker van het jaar 2008

In de Waalse kerk te Haarlem ben ik afgelopen zaterdag door de vrijdenkersvereniging De Vrije Gedachte uitgeroepen tot vrijdenker van het jaar 2008. Voorzitter Lex Hagenaars reikte mij de eervolle onderscheiding uit. De vereniging beschouwt me als “een goed voorbeeld van rationeel en kritisch denken over mens en maatschappij”. .

Hieronder volgt mijn dankwoord:

“De familie sterft van bovenaf en groeit van onderen weer aan”, is een dichtregel van Gerrit Achterberg.

Voor mij geldt die regel in het bijzonder, want ik heb in mijn leven eerst het vak van mijn moeder uitgeoefend en toen het vak van mijn vader. lees verder

Christus of een bijenspook

Een maand geleden liep de 25-jarige imker Rob Handy langs de kathedraal van Wells, een stadje in Sommerset. Tot zijn verbazing constateerde hij dat een bijenkolonie zich had gevestigd aan de omheining van de kathedraal.

Zijn verbazing werd nog groter toen hij zag dat de bijen tezamen een kruis vormden. God spreekt tot de harten van de mensen via de bij. Uiteraard vroeg Rob voorbijgangers zijn waarneming te bevestigen, maar niet iedereen was het met hem eens. Zo het al een kruis was dan was het een kruis, waarvan de zijarmen breed waren uitgevallen. lees verder

Beste boek 2007, plus de speech voor Tim Krabbé

Het is dit jaar voor de vijfde keer dat de Max Pam Award wordt uitgereikt. Met nadruk op het woord AWARD, want de Max Pam Award is geen gewone prijs. De Max Pam Award zet zich namelijk af tegen alle andere Nederlandse literaire prijzen. Het Engelse woord Award was nodig om dat te onderstrepen.

Ik wil niet zeggen dat de Max Pam Award, toen hij in 2003 voor het eerst werd uitgereikt, bedoeld was als een grap, maar diep in mijn hart had ik toen het vermoeden dat de Max Pam Award geen lang leven was beschoren. Het is waar dat er meer prijzen bestaan die verwijzen naar de naam van een befaamd iemand: de Erasmusprijs, de PC Hooftprijs, de Huijgensprijs en de Anna Blamanprijs, dus waarom ook niet de Max Pam Award? lees verder

Interview met Jonathan Israel

Samen met de Judaïst Pieter W. van der Horst schreef ik voor de Volkskrant het volgende interview met de historicus Jonathan Israel.

Zijn oogopslag is ironisch, maar hij praat met de ernst van de ware geleerde. “Holland”, zegt de Britse historicus Jonathan Israel, “heeft zelf geen grote filosofen voortgebracht, maar het was wel de beste plek voor filosofen om te werken”. lees verder

Climate of freedom

Voor de Newsletter van het NIAS (Netherlands Institute for Advanced Study in the Humanities and Social Sciences) schreef ik het volgende stuk over mijn verblijf aldaar:

When I told a fellow author that I was to be Writer-in-Residence at NIAS, he said jealously but with a hint of irony in his voice: “How nice! Isn’t that a bit like the Pauwhof?”.

Indeed, the Pauwhof is also located in Wassenaar, that exclusive village for the riche nestled between the trees, dunes and the sea. lees verder

Parker 51 voor het beste boek 2006

Het jaar 2006 was het jaar van de dood van Gerard Reve. Niemand schreef zo schitterend over religieuze gevoelens, terwijl hijzelf eigenlijk niets geloofde. Denk ik. Reve stierf in België en werd ook in België begraven.

Misschien is het typerend voor de Nederlandse literatuur, dat maar weinig Nederlandse schrijvers het in Nederland uithouden. lees verder

Twee jaar na de dood van Theo

Een paar dagen voor de moord op Theo van Gogh had ik een droom. Ik droomde dat ik met mijn vrouw door een lange gang liep, met deuren aan weerszijden. Helemaal aan het eind van de gang kwamen wij bij een deur, die ik openmaakte. Daarachter bevond zich een kamer. Op de grond zat Theo van Gogh in kleermakerszit als een baby-Boeddha.
Hij keek voor zich uit met een blik van serene rust. Om hem heen lag allemaal kapot geslagen speelgoed. Het behang was op verschillende plaatsen in woede van de muur getrokken, maar er hing nog wel een schilderij – scheef en met de achterkant naar voren. lees verder

Onlangs overleden Harry G.M. Prick schreef beste boek van 2005

Op 81-jarige leeftijd overleed onlangs Harry Prick. Jarenlang was hij directeur van het Letterkundig Museum, maar hij zal vooral de geschiedenis ingaan als de biograaf van Lodewijk van Deyssel. Kort voor zijn dood schreef hij een onthullend en ook ontroerend boek over Boudewijn Büch, met wie hij een speciale band had. Dat boek, Een andere Boudewijn Büch, werd onderscheiden met de Max Pam Award 2005. Hier onder volgt het juryrapport. lees verder

Juryrapport Martin Bril Look-a-Like Contest

Het is bekend dat wij een schrijflustig volkje zijn, maar toch was de jury verrast door de massale deelname van de Volkskrant-lezers aan de Martin Bril Look-a-Like Contest. Ook na de sluitingsdatum van 10 juli kwamen er nog tientallen inzendingen binnen en zelfs op het moment dat dit juryverslag in de krant staat, zal de redactie nog worden bedolven onder e-mails en brieven, geschreven in de geest van Martin Bril.

lees verder

Bij de dood van Gerard Reve

Gerard van het Reve – zoals Simon van het Reve, Gerard Kornelis van het Reve, Gerard Kornelis Franciscus van het Reve, Markies van het Reve of Gerard Reve werkelijk heette – was in mijn vroege jeugd al een legende. Dat kwam omdat Reve, net als mijn vader, direct na de Tweede Wereldoorlog op de redactie van de verzetskrant Het Parool werkzaam was. lees verder